menu

Mobiliteitswetenschappen


Mobiliteitswetenschappen

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

BACHELOR MOBILITEITSWETENSCHAPPEN

Het studiedomein mobiliteit is breed en uitdagend. Deze kenmerken vind je rechtstreeks terug in het studieprogramma. In de bachelor onderscheiden we 9 leerlijnen die de veelzijdigheid van het vakgebied perfect illustreren. Elke invalshoek wordt doorheen de bachelorjaren qua moeilijkheidsgraad en kennis geleidelijk opgebouwd en uitgebreid.

"De commissie kan zich volledig vinden in de klemtoon die door de opleiding wordt gelegd op het aspect 'multidisciplinariteit'."

Rapport van de onderwijsvisitatie verkeerskunde (nu mobiliteitswetenschappen), p. 40
Evaluatie van de opleiding door een commissie van internationale experts.

Download hier het volledige rapport


Klik in onderstaande slider op de pijltjes en maak kennis met de 9 leerlijnen / invalshoeken in de bachelor.

Per leerlijn worden hieronder de opleidingsonderdelen toegelicht die aan bod komen in 1ste bachelor:

ALGEMENE VERKEERSKUNDE EN MOBILITEIT

Verkeerskunde 1 (6SP - 1ste en 2de trimester)

Je verkrijgt inzicht in het werkterrein van de verkeerskundige en maakt kennis met het hele gamma aan verkeerskundige begrippen en methoden. Je leert in hoofdlijnen hoe het verkeers- en vervoersysteem in elkaar zit, welke factoren van invloed zijn op verkeer en vervoer en welke effecten het heeft op aspecten als bereikbaarheid, verkeersveiligheid en milieu.

 

RUIMTE

Inleiding planologie en planning (6SP - 2de trimester)

Je bestudeert de relatie tussen ruimtelijke planning en verkeer en vervoer. Je leert kaarten en plannen lezen en beperkt analyseren. Je maakt kennis met de planningscontext, planningsprocessen, enkele planningsinstrumenten en de planningskaders in België en Nederland. In dit vak maak je ook een studietrip langs de grens van België en Nederland om zo de theorie van planologie met je eigen ogen te aanschouwen.

 

INFRASTRUCTUUR

Verkeerstechniek 1 (6SP - 2de trimester)

Je verwerft inzicht in de verschillende infrastructurele elementen van vervoersvoorzieningen (bv. rotondes, fietspaden, wegvakken, busstroken, enz.) en in de eisen die worden gesteld aan infrastructuur vanuit de verschillende weggebruikers gelet op het gebruik, de omgeving en het milieu. Je leert de mogelijkheden en beperkingen van verkeerstechniek inschatten en bent in staat om verschillende elementen van de verkeersinfrastructuur te beoordelen en voorstellen te formuleren ter verbetering. Tenslotte leer je zelf een eenvoudig verkeerskundig ontwerp op computer uit te werken.

 

MANAGEMENT

Management Informatiesystemen (6SP - 3de trimester)

Dit vak laat je kennis maken met de basisprincipes en -technieken van informatie en communicatietechnologie en informatiemanagement.

 

VERKEERSKUNDIG ONDERZOEK

Verkeerskundig onderzoek 1 (6SP - 1ste en 2de trimester)

Je zet je eerste stappen in de onderzoekswereld. Je leert een verkeerskundig (praktijk)probleem op wetenschappelijke manier analyseren. Je leert hoe je een onderzoek opzet en uitvoert en hoe je de onderzoeksresultaten moet interpreteren. Hierbij hebben we aandacht voor zowel de onderzoekstechnische interpretatie als hoe je die resultaten vertaalt naar het beleid. Speciale aandacht gaat uit naar hoe je die resultaten presenteert, zowel schriftelijk als mondeling. Methoden en technieken waar je in het eerste jaar kennis mee maakt zijn: kentekenonderzoek, onderzoek naar een zwart punt, do’s and don’ts van een literatuurstudie en een experiment in de rijsimulator.

 

TOEPASSEN

Casestudie 1 (6SP - 3de trimester)

In Casestudie 1 word je uitgedaagd om alle kennis uit de vakken Verkeerskunde 1, Inleiding Planologie en Planning, Verkeerskundig onderzoek 1 en Verkeerstechniek 1 te gebruiken en toe te passen op een concreet verkeerskundig probleem. In groep ga je aan de slag rond een infrastructuuronderdeel als werkterrein. Hiervoor krijg je een uitvoerige introductie en plaatsbezoek. Samen met je werkgroep en onder begeleiding van het docententeam doorloop je de volledige projectcyclus: van probleemanalyse tot definiëren van onderzoeksvragen, formuleren van scenario’s, schetsen ontwerpen en presenteren en rapporteren van de bevindingen.

 

ALGEMEEN ONDERSTEUNENDE DISCIPLINES

Recht en verkeerskunde (6SP - 3de trimester)

Je maakt kennis met het maatschappelijk fenomeen dat recht is en dat het leven en samenleven van mensen ordent en stuurt. In dit vak sta je stil bij de basisbegrippen uit het publiek recht, de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht op verschillende niveaus, de totstandkoming van de wet, enz. In het onderdeel 'Recht en Verkeer' leer je meer over de wegcode, het strafrecht en de aansprakelijkheidsregeling in het verkeer, het onderscheid tussen privaat en publiek domein, de erfdienstbaarheden van openbaar nut en het statuut van de wegen. Ook de ruimtelijke ordening, het milieurecht en een inleiding in law and economics worden behandeld.

Natuurkunde en technologie (6SP - 3de trimester)

Je maakt kennis met nieuwe technologieën en toepassingen, zoals gebruikt in i-pod, F1-technologie, zonnecellen en nanotechnologie. Je verkrijgt inzichten in de onderliggende fysische principes uit mechanica, thermodynamica, elektromagnetisme, optica en halfgeleiderfysica. Je kan deze inzichten toepassen in actuele probleemstellingen.

Micro-economie 1 (6SP - 2de en 3de trimester)

Micro-economie leert je hoe consumenten en ondernemers beslissingen nemen en wat het gevolg is voor de prijzen op markten. Daarbij wordt ook gekeken naar het effect van marktmacht op de prijsvorming. Ook wordt nagegaan of en hoe de overheid bepaalde neveneffecten van de vrije marktwerking kan corrigeren.

Wiskunde voor verkeerskundigen (6SP - 1ste en 2de trimester)

Enerzijds leer je een aantal wiskundige begrippen en technieken die nodig zijn om verkeerskundige toepassingen te begrijpen. Anderzijds word je vertrouwd gemaakt met het wiskundig denken in het algemeen. Een gedeelte van de vakinhoud bestaat uit het hernemen en verder uitdiepen van leerstof die reeds in het secundair onderwijs aan bod kwam. Een eerste thema is ‘functies in één veranderlijke’ met begrippen als afgeleide, integraal, differentiaalvergelijking. In een tweede thema worden de ‘functies in twee veranderlijken’ bestudeerd, al dan niet met een nevenvoorwaarde. Tenslotte leer je omgaan met relevante onderwerpen uit de matrixrekening.


 

Per leerlijn worden hieronder de opleidingsonderdelen toegelicht die aan bod komen in 2de bachelor:

ALGEMENE VERKEERSKUNDE EN MOBILITEIT

Verkeerskunde 2 (6SP - 1ste semester)

In het tweede jaar verdiep je je verder in het werkterrein van de verkeerskundige. Er wordt enerzijds gefocust op ontwikkelingen waarbij gekeken wordt naar historische evoluties, de invloed van het Europees mobiliteitsbeleid, ontwikkelingen in andere landen en trends in nieuwe mobiliteitsvisies. Daarnaast bestuderen we processen van kwaliteitsbewaking in mobiliteit waarbij we kijken naar aspecten als verkeersplanning in relatie tot andere beleidsvelden, acties en maatregelen (sensibilisatie, educatie en communicatie), evaluatie van omgevingskwaliteit, effecten en bijsturing van mobiliteitsbeleid.

 

RUIMTE

Verkeersplanning (6SP - 1ste semester)

Binnen “Verkeersplanning” ga je je inzicht in het planningsdomein verder verdiepen. Heel concreet leer je verkeersplanologische vraagstukken helder te formuleren. Je wordt vaardiger in het zelfstandig ontwikkelen van een scenario voor toekomstige ontwikkelingen en het opstellen van prognoses. Je leert netwerken voor verschillende vervoerswijzen uit te werken en invulling te geven aan de categorisering van wegen. Verder leer je ook hoe je verkeersplanologische problemen beleidsgericht aanpakt in die mate dat je zelfstandig een opzet voor een mobiliteitsplan kunt uitwerken.

Ruimtelijke planning (6SP - 2de semester)

In dit vak verwerf je kennis en inzichten in het ruimtelijk beleid en leer je werken met relevante beleidsinstrumenten (ruimtelijke structuurplannen, streefbeeldstudies, mobiliteitseffectenrapportages). Je verdiept je in besluitvormingsprocessen die aan de basis liggen van ruimtelijke ordening op verschillende beleidsniveaus in het algemeen en leert meer over de invloed van Europa op ruimtelijke planning in het bijzonder. Je gaat werken rond stedelijke planning en locatiebeleid en leert een visie te formuleren op ruimtelijke ontwikkeling waarbij je de effecten ervan op mobiliteit leert inschatten en vertalen in een mobiliteitseffectenrapport (MOBER). De theoretische concepten van ruimtelijk planning ga je bovendien leren toepassen in een simulatiespel. Elke student neemt in dit spel een rol op van een bepaalde actor in het planvormingsproces van een stad. Doorheen de spelfases wordt de groei van een stad gedurende 20 jaar gesimuleerd.

 

INFRASTRUCTUUR

Verkeerstechniek 2 (6SP - 1ste semester)

In het tweede bachelor jaar verdiep je je verder in verkeerstechnische aspecten en leer je met betrekking tot specifieke topics zoals kruispunten of systemen voor verkeersbeheersing een consistent verkeerskundig ontwerp uit te werken en te beoordelen. Hierbij hou je steeds rekening met aspecten als veiligheid, toegankelijkheid en een vlotte verkeersafwikkeling.

 

MANAGEMENT

Transporteconomie (6SP - 2de semester)

Het vak “Transporteconomie” leidt je in in het domein via een analyse van vraag en aanbod waarbij alle transportmodi worden bestudeerd. Hierbij wordt er gekeken naar de macro-economische en (bedrijfs)economische betekenis, de ruimtelijke spreiding, de organisatie, het beleid en de reglementering. Dit gebeurt in een internationaal kader met focus op België/Vlaanderen en de Europese Unie. Aspecten van globalisering komen eveneens aan bod. De nadruk ligt op het personenvervoer. Je leert als het ware kritisch omgaan met transporteconomische problemen, inclusief de effecten en (beleids)oplossingen.

 

MOBILITEITSMODELLEN

Modellen verplaatsingsgedrag (6SP - 2de semester)

In het vak “Modellen verplaatsingsgedrag” leer je hoe je mobiliteit op een eenvoudige, maar wetenschappelijk verantwoorde wijze kunt simuleren met behulp van simulatiemodellen. Je maakt niet alleen kennis met het traditionele vierstapsmodel, maar verder ook met een breed gamma aan transportmodellen. Tenslotte leer je ook hoe je een eenvoudig autoverkeersmodel bouwt, beoordeelt en gebruikt om de effecten van mobiliteitsmaatregelen te voorspellen.

 

GEDRAG

Verkeerspsychologie (6SP - 2de semester)

In dit vak vertrek je van diverse thema’s uit de algemene psychologie en sociologie die je toepast op verkeerskunde. Dit gebeurt via verkeerstopics als perceptie van verkeers- en omgevingsgedrag; keuze- en beslissingsprocessen; waarneming en informatieverwerking in het verkeer; risicogedrag; aandacht, work load en situation awareness; afleiding in het verkeer; effecten van alcohol, drugs en vermoeidheid op het rijden; enz.

 

VERKEERSKUNDIG ONDERZOEK

Verkeerskundig onderzoek 2 (6SP - 1ste semester)

In het vak Verkeerskundig onderzoek 2 ga je een stap verder in het aanleren van dataverzamelingstechnieken. Je leert onderzoeksmethoden- en technieken operationeel te beheersen. Zo zal je ondermeer leren hoe je, gegeven een specifieke onderzoeksvraag, op de juiste manier een survey (enquête) opstelt, steekproeven trekt en daarbij de betrouwbaarheid van de gegevensverzameling en -verwerking bewaakt. Verder blijven we aandacht schenken aan hoe je op een wetenschappelijk verantwoorde manier de resultaten van het onderzoek correct presenteert (zowel mondeling als schriftelijk).

 

TOEPASSEN

Casestudie 2 (6SP - 2de semester)

Casestudie 2 bestaat uit twee onderdelen: Atelier Internationaal dat zich concentreert in 2 dagen. Tijdens deze 2 dagen wordt het ruimtelijk beleid, het mobiliteitsbeleid en een stukje historiek van België/Vlaanderen en Nederland geïnventariseerd door beleidsnota’s, mobiliteitsplannen en ruimtelijke plannen te bestuderen, waar nodig aangevuld met een literatuurstudie. In het luik Aanzet Actualisatie Mobiliteitsplan krijg je in groep de opdracht op het mobiliteitsplan van een Vlaamse gemeente te actualiseren. Eerst maak je een “Plan van Aanpak” waarin de taakverdeling binnen het team beschreven wordt. Na goedkeuring wordt een “intakegesprek” met de opdrachtgever (de gemeente) voorzien. Het resultaat van het groepswerk wordt beschreven in een rapport en gepresenteerd voor een jury van deskundigen.

 

ALGEMEEN ONDERSTEUNENDE DISIPLINES

Statistiek voor verkeerskundigen (6SP - 1ste semester)

Statistische technieken worden geregeld toegepast om verkeerskundige gegevens te analyseren. Denk bijvoorbeeld maar aan het analyseren van een dataset en aan het onderzoeken van gegevens met behulp van grafische middelen zoals een histogram of een pot. Daarnaast maak je ook kennis met de beginselen van de kansrekening, kennis die van pas komt bij het aanleren van technieken om bijvoorbeeld de capaciteit van een wegvak te berekenen. Dit alles leer je in de beschrijvende statistiek. In de lessen verklarende statistiek leer je dingen zoals variantie- en regressieanayses. Deze kennis gebruik je onder andere in mobiliteitsmodellen om bijvoorbeeld het verband tussen het aantal wegen die uitkomen op de plaats van een ongeval en de ernst van een ongeval te berekenen. 

 

Per leerlijn worden hieronder de opleidingsonderdelen toegelicht die aan bod komen in 3de bachelor:

ALGEMENE VERKEERSKUNDE EN MOBILITEIT

Duurzame mobiliteit en algemene milieukunde (6SP - 1ste semester)

In dit vak krijg je een ruimer inzicht in het begrip duurzaamheid en in de beleidsmaatregelen, trends en instrumenten die een duurzame ontwikkeling van de mobiliteit beïnvloeden en sturen. Je leert daarnaast  hoe milieuproblemen een impact hebben op organismen en ecosystemen.

Verkeersveiligheid (6SP - 2de semester)

In het vak Verkeersveiligheid wordt de klemtoon op twee aspecten gelegd: enerzijds de factoren en processen die een rol spelen bij het zich voordoen van verkeersongevallen en die de ernst van de resulterende letsels bepalen, anderzijds de mogelijke maatregelen  (bv. handhaving, infrastructuur, sensibilisatie, …) die kunnen genomen worden om verkeersongevallen te vermijden of de gevolgen ervan te beperken.

Collectief vervoer (4SP - 1ste semester)

Naast de systeemkenmerken van het openbaar vervoer (OV) leer je hoe een OV-bedrijf beheerd wordt (marketing, exploitatie, kwaliteitszorg, ...) en wat de legale en politieke context is voor het organiseren van openbaar vervoer in Europa, België en Vlaanderen.

 

RUIMTE

Geografische InformatieSystemen (6SP - 2de semester)

Geografische informatiesystemen (GIS) worden en heel wat domeinen toegepast, onder andere in verkeerskunde. Denk bijvoorbeeld aan ruimtelijke analyses van ongevallenstatistieken, het beheer van informatie over buslijnen, analyse en predictie van de verkeersvraag op basis van socio-economische gegevens, ... Het uitgangspunt van dit vak is dan ook het verstrekken van basiskennis over GIS waarbij de globale focus ligt op het gebruik van GIS in de verkeerskunde. In een groepswerk leer je wat de meerwaarde van GIS kan zijn bij het tot stand komen van mobiliteitsoplossingen en leer je heel concreet hoe je GIS analyses moet uitvoeren.

 

INFRASTRUCTUUR

Infrastructuurprojecten (4SP - 2de semester)

In dit vak word je vertrouwd gemaakt met de verschillende aspecten die een rol spelen bij het realiseren van infrastructuurprojecten, van planning tot uitvoering en de rol die een mobiliteitsambtenaar hierin speelt. Dit vak sluit aan op verkeerstechniek 1 en 2. De focus ligt vooral op de randvoorwaarden voor de realisatie van infrastructuurprojecten, zoals het kunnen beoordelen van ontwerpen, het betrekken van belanghebbenden en andere relevante partijen, financieringsmethodes, het aanbesteden van een project en maatregelen tijdens de uiteindelijke werkzaamheden. Bij de uitoering van infrastructuurprojecten wordt specifiek een geïntegreerde Minder Hinder- aanpak besproken met uitdrukkelijke aandacht voor overleg- en communicatiestructuren.

 

MANAGEMENT

Beleidsmanagement (6SP - 1ste semester)

In het vak Beleidsmanagement wordt een algemeen beeld gegeven van hoe de overheid omgaat met allerlei maatschappelijke problemen (vergrijzing, milieuvervuiling, toenemend verkeer,...). Hoe kiest zij haar beleid en hoe geeft ze dat concreet vorm? Dit wordt zowel vanuit economische als vanuit juridische hoek bekeken.

Stedelijk beheer (6SP - 2de semester)

Dit vak biedt je inzicht en vaardigheden inzake integraal stedelijk/gemeentelijk management. Verkeerskunde en mobiliteit zijn immers slechts middelen tot een doel. Dat doel is ‘stedelijke ontwikkeling’, en dat op een duurzame manier.
"Duurzaam" is hierbij geoperationaliseerd als "ecologisch, maatschappelijk, politiek, economisch". Het spanningsveld tussen deze invalshoeken op een strategische manier kunnen organiseren, is een basisdoelstelling van de opleiding. Van Verkeerskunde naar Stadsontwikkeling: daarover gaat het.

Business awareness (4SP - 2de semester)

Je verkrijgt inzicht in de bredere omgeving waarin een organisatie werkzaam is: de klanten en de stakeholders

 

TOEPASSEN

Verkeerskundig project (12SP - 1ste en 2de semester)

Het Verkeerskundig project is je eindwerk als bachelorstudent waarin je aantoont dat je een verkeerskundig vraagstuk (volledig zelfstandig) op wetenschappelijke wijze kunt onderzoeken een voorstellen van oplossingen kunt uitwerken die bijdragen tot een duurzame verkeers- en mobiliteitsontwikkeling. De onderwerpen voor het Verkeerskundig project zijn realistische vraagstukken die typisch door verkeersdiensten (gemeentelijk, provinciaal, federaal), adviesbureaus of onderzoeksinstellingen behandeld worden. Het project kan worden uitgevoerd in samenwerking met een partner uit de praktijk (afhankelijk van het onderwerp), en kan eventueel een korte stage omvatten (max. 1 maand) die inhoudelijk aansluit bij het project. De probleemstelling, de analyse en de voorgestelde oplossing(en) vormen de inhoud van een rapport dat je aflevert en presenteert. Dit rapport moet een bruikbaar instrument zijn, dat in de praktijk kan worden ingezet om tot een gefundeerde oplossing voor een gesteld probleem te komen.

 

1ste Bachelor Verkeerskunde

Trimester Opleidingsonderdeel SP Leerlijn
Trimester 1 Verkeerskunde 1 3 Algemene verkeerskunde & mobiliteit  
Verkeerskundig onderzoek 1 6 Verkeerskundig onderzoek
Natuurkunde en technologie 6 Ondersteunende disciplines
Wiskunde voor verkeerskundigen 3 Ondersteunende disciplines
Kerstvakantie
Trimester 2 Verkeerskunde 1 3 Algemene verkeerskunde & mobiliteit
Verkeerstechniek 1 6 Infrastructuur
Inleiding planologie en planning 6 Ruimte
Micro-economie 1 3 Onderteunende disciplines
Wiskunde voor verkeerskundigen 3 Ondersteunende disciplines
Paasvakantie
Trimester 3 Casestudie 1 6 Toepassen
Management Informatiesystemen 6 Management
Recht en Verkeerskunde 6 Ondersteunende disciplines
Micro-economie 1 3 Ondersteunende disciplines
Totaal 60

 

2de Bachelor Verkeerskunde

Semester Opleidingsonderdeel SP Leerlijn
Semester 1 Verkeerskunde 2 6 Algemene verkeerskunde & mobiliteit  
Verkeerskundig onderzoek 2 6 Verkeerskundig onderzoek
Verkeerstechniek 2 6 Infrastructuur
Verkeersplanning 6 Ruimte
Statistiek voor verkeerskundigen 6 Ondersteunende disciplines
Semester 2 Casestudie 2 6 Toepassen
Verkeerspsychologie 6 Gedrag
Ruimtelijke planning 6 Ruimte
Modellen verplaatsingsgedrag 6 Mobiliteitsmodellen
Transporteconomie 6 Management
Totaal 60

 

3de Bachelor Verkeerskunde

Semester Opleidingsonderdeel SP Leerlijn
Semester 1 Verkeerskundig project 6 Toepassen
Collectief vervoer 4 Ruimte
Business awareness 4 Algemene verkeerskunde & mobiliteit
Beleidsmanagement 6 Management
Duurzame mobiliteit
& algemene milieukunde
6 Algemene verkeerskunde & mobiliteit  
Keuzeopleidingsonderdeel 6
Semester 2 Verkeerskundig project 6 Toepassen
Verkeersveiligheid 6 Algemene verkeerskunde & mobiliteit
Infrastructuurprojecten 4 Infrastructuur
Geografische Informatiesystemen 6 Algemene verkeerskunde & mobiliteit
Stedelijk beheer 6 Algemene verkeerskunde & mobiliteit
Totaal 60