Diversiteit, gelijke kansen en taalbeleid - basisonderwijs - UHasselt

Diversiteit, gelijke kansen en taalbeleid - basisonderwijs



Leden projectgroep:

  • Rudi Boelen (promotor), KHLim
  • Hilde Imberechts (copromotor), XIOS
  • Eline Janssens, XIOS
  • Barbara De Graeve, KHLim

Vragen, opmerkingen of suggesties kan u via onderstaand e-mailadres overmaken aan het projectteam:
project1.novelle@uhasselt.be

U kan ook rechtstreeks contact opnemen met de promotor van dit project:
rudi.boelen@khlim.be


Doelstellingen van het project:

  1. Ontwikkeling van een digitaal portfolio met 'examples of good practice' op het vlak van diversiteit en taalbeleid in basisscholen.

  2. Ontwikkeling van instrumenten die de basisscholen kunnen gebruiken bij het in kaart brengen en optimaliseren van hun taal- en diversiteitbeleid.

  3. Begeleiden van basisscholen bij de verdere ontwikkeling van hun diversiteit- en taalbeleid in samenwerking met de pedagogische begeleidingsdiensten voor het basisonderwijs.

  4. Publiceren van de resultaten en formuleren van beleidsadviezen als synthese van het project.

 


Ontwikkelde instrumenten:

Om de beginsituatie van een basisschool te bepalen op het gebied van diversiteit en taal werden vier instrumenten ontwikkeld.

De diversiteitsspiegel en de taalspiegel hebben als doel de sterktes en zwaktes van een basisschool m.b.t. het diversiteit en taal aan te tonen. Naast deze spiegels werd  ook een diversiteitskader en taalraster uitgewerkt waardoor bestaande initiatieven en eventuele lacunes in kaart gebracht kunnen worden.

  1. Diversiteitsspiegel 
  2. Taalspiegel
  3. Diversiteitskader
  4. Taalraster

Hier vindt u beschrijvingen van enkele basisscholen die aanbevolen werden door de begeleidingsdiensten van de respectievelijke onderwijsnetten. Sommige beschrijvingen zijn eerder bekeken vanuit de invalshoek van diversiteit en gelijke kansen, andere leggen meer de nadruk op taalbeleid.

Voorbeelden diversiteit en gelijke kansen


Voorbeeld 1: Europaschool G.O., Genk
De Europaschool is het typevoorbeeld van een brede school die een draaischijf is voor de hele buurt. Talloze initiatieven die in en rond de school georganiseerd worden, zorgen ervoor dat de buurt opgewaardeerd wordt. Kinderen, ouders en buurt krijgen kansen om te ontplooien door de kunstzinnige, opvoedkundige, ondersteunende en stimulerende aanpak.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 2: De Griffel, Houthalen
De basisfilosofie van De Griffel is dat de rechten, aanpak, reglementen en afspraken voor alle kinderen gelijk zijn. Anderzijds opteert deze school voor zo heterogeen mogelijke klasgroepen en werkgroepen omdat verschillen tussen kinderen en leerkrachten een belangrijke bron zijn. De actuele visie op zorg mondt uit in een experiment rond flexibele schoolorganisatie, ondersteund met een individueel portfolio.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 3: De Triangel, Maasmechelen
De visie op het kind vertrekt in ‘De Triangel’ van het welbevinden als voorwaarde voor een groot leerrendement voor alle leerlingen. Ieder kind is gelijkwaardig, maar wordt als individu op een verschillende wijze benaderd. Een grote waaier van extrascolaire activiteiten en projecten ondersteunen de ontwikkeling van kinderen en gezinnen in de buurt. Er is zeer veel aandacht voor leerlingen- en ouderparticipatie. Het taalbeleidsplan stimuleert de natuurlijke taalverwerving: de taalmethode is interactief, actief en functioneel.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 4: De Schakel, Houthalen - Helchteren
De Schakel streeft naar een stimulerende leeromgeving, aansluitend bij het ontwikkelingsniveau van alle leerlingen en hecht veel belang aan communicatie en zorg. De goede opvolging van de leerlingen en de aandacht voor preventie van mislukkingen tracht men te realiseren door curriculumdifferentiatie, sociaal-emotionele zorg en een degelijk taalvaardigheidsbeleid. De vele partners in en rond de school werken vanuit een zelfde basishouding.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 5: Kleuterschool Laak, Houthalen - Helchteren
Deze kleuterschool werkt aan de ontplooiing van ieder kind vanuit een brede zorg. Een belangrijk instrument is de klasscreening gebaseerd op welbevinden, betrokkenheid en de competenties van het kind. De scores op de screening zijn de verantwoording voor individuele en klassikale activiteiten. De permanente aandacht voor evaluatie en voor taalbeleid is voor de professionalisering van het team een prioriteit.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 6: De Plank, Sint - Martens Voeren
In deze kleine school komt 40% van de kinderen uit Franstalige gezinnen. De school krijgt extra ondersteuning van uit het statuut ‘rand- en taalgrensgemeente’. De werking van de school rust op 3 pijlers: verbetering van de taalvaardigheid, intercultureel onderwijs en samenwerking met de ouders. Initiatieven als de verteltas, de schatkist, het taalverhaal, de vertelplaten en visies op opvoeding als de meervoudige intelligentie, intercultureel onderwijs en functioneel taalvaardigheidsonderwijs wijzen op een reflecterende en vernieuwende aanpak.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 7: Nieuwland, Borgloon
Een grondige analyse van de beginsituatie van de leerlingen in ‘Nieuwland’ bracht aan het licht dat de leerlingenpopulatie zeer divers was. Het betrekken van de leefwereld van de kinderen van het internaat deed het team de stap zetten naar breed evalueren, doorstroming en oriëntering en intercultureel onderwijs.
De volledige beschrijving kan u hier weldra in pdf downloaden.


Voorbeeld 8: Het Mozaïek, Beverlo
De leerlingenpopulatie van ‘het Mozaiek’ bestaat uit precies evenveel GOK-leerlingen als niet-Gok-leerlingen. Deze spreiding past in de deconcentratie-beleidsvisie. De islamkinderen krijgen Islamitische godsdienst. Tijdens de godsdienstlessen wordt er veel nadruk gelegd op de overeenkomsten tussen de religies.
Een belangrijke pijler van de school is de ouder- en buurtparticipatie. De activiteiten variëren van babymassage tot vakantiewerking. Interne vorming rond diversiteit komt vaak aan bod.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 9: De Zevensprong, Oostham
Vertrekpunt voor de schoolwerking is sinds 2005 het zorgconcept. Kindgerichte initiatieven worden gekaderd in het zorgcontinuüm: algemene zorg, extra zorg, speciale zorg, bijzondere zorg en schooloverstijgende zorg. Het leerlingvolgsysteem en het rapporteringsprogramma zijn twee digitale instrumenten die de doorstroming van de leerlingen ondersteunen. Uit het logo blijkt dat deze school ook een brede school is met een scala van kindgerichte initiatieven buiten de klas en op school. De spilfiguur is de leerkracht, die, bijgestaan door het ganse team, de kinderen ondersteunt en zicht biedt op welbevinden.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeeld 10: Wegwijs, Halen
De beginsituatieanalyse in het kader van de bepaling van de GOK-prioriteiten bracht in de ‘Wegwijs’ aan het licht dat de diversiteit en de socio-emotionele ontwikkeling van de kinderen een interessant werkterrein werd. Naast een coherent zorgbeleid werden het volgsysteem, de contacten met ouders en het taalvaardigheidsonderwijs de schoolbeleidsprioriteiten. De specifieke situatie in Halen zorgt er voor dat er met de gemeente uitstekende contacten worden onderhouden en dat de gemeente in en rond de school heel wat stimulerende initiatieven ondersteunt en uitwerkt.
De volledige beschrijving kan u hier in pdf downloaden.


Voorbeelden taalbeleid
 

Voorbeeld 1: De Herik, Tongeren
De Herik profileert zich als een plattelandsschool waar iedereen welkom is, waar  gewerkt wordt op maat van ieder kind en dit met een uitgesproken aandacht voor differentiatie en zorg. De schoolpopulatie is een spiegel van de lokale maatschappij en bestaat vooral uit kinderen van ‘Tongenaren’, aangevuld met leerlingen uit alle hoeken van Limburg (omwille van de zorgklas) en een klein aantal leerlingen uit Wallonië. Het onderwijs in de Herik is een mengeling van  leerkrachtgestuurd en leerlinggestuurd onderwijs hetgeen leidt tot een leerlinggericht onderwijs (interactie). Binnen zorg is er een aparte kangoeroeklas voor de meer begaafde leerlingen die in een mooi evenwicht tussen geïntegreerd en apart onderwijs  bijzondere uitdagingen krijgen (bv het leren van Spaans). Ver doorgedreven professionalisering i.s.m. onder andere prof. Kieboom (UA) zorgt voor een goede inpassing van deze doelgroep binnen de verschillende leertrajecten. Het talenbeleid op deze school kent een aparte leerlijn maar is ook volledig geïntegreerd in het thematisch werken met aandacht voor het multiculturele, sociale en het talige.
De volledige beschrijving kan u hier weldra in pdf downloaden.  


Voorbeeld 2: De Schans - De Luchtballon, Heusden - Zolder
De Schans, een concentratieschool met 98% Turkse leerlingen, rekruteert het merendeel van de kinderen in de drie omliggende woonwijken waar voornamelijk kansarme gezinnen zijn gehuisvest. De thuistaal is doorgaans Turks  en er wordt op school dan ook veel tijd en middelen geïnvesteerd in het aanleren van het Nederlands. Van bij de inschrijving betrekt men de ouders bij het hele traject zodat ook zij kansen krijgen om mee te groeien in de talige en opvoedkundige competentie. In samenwerking met Het Huis van het Nederlands en Basiseducatie wordt er voor alle ouders een cursus “Nederlands voor anderstaligen op school” georganiseerd. Priotair in deze hele context is dan ook het zorgbeleid en het taalvaardigheidsonderwijs voor taalzwakke kinderen. Opvallend is hoe men samen met veel partners een didactische vertaling probeert te geven opdat elk kind binnen zijn mogelijkheden kan groeien.
De volledige beschrijving kan u hier weldra in pdf downloaden.


Voorbeeld 3: De Reinpad, Genk
De Reinpad, “de school waar kinderen op handen worden gedragen”, is gelegen in de stedelijke omgeving van Genk en kent een heel diverse schoolbevolking waaronder 50 % doelgroepkinderen. Door haar rijke dynamiek, haar pluralistische onderwijsvisie, haar actuele didactieken en de bezorgdheid om elk kind een kwaliteitsvolle basis mee te geven, trekt de school kinderen uit de ruime omgeving aan. Naast tal van maatschappelijke, wereldoriënterende en kunstzinnige projecten besteedt het team veel aandacht aan het taalvaardigheidsonderwijs. Een doorgaande taalleerlijn, een goed uitgebouwd zorgnet en aangepast taalmateriaal dragen bij tot het realiseren van hun visie: een goed talenonderwijs voor de taalvaardige leerlingen en  een sterk talenonderwijs voor de minder taalvaardigen zodat ook zij over een hoge basislat geraken met uitzicht op een betere schoolloopbaan.
De volledige beschrijving kan u hier weldra in pdf downloaden.