menu

UHasselt


Nieuws

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Minstens een derde van zeeleven is nog niet ontdekt    15 nov 2012

15 nov 2012

Minstens een derde van de soorten ééncelligen, planten en dieren die in de oceanen leven, zouden voor altijd onbekend kunnen blijven voor de wetenschap. En dat terwijl in het laatste decennium meer soorten beschreven zijn dan ooit. Dat meldt een online rapport van de ‘Cell Press’-publicatie Current Biology van 15 november. Hierin worden de details gepubliceerd van het eerste grootschalige register van het leven in zee over de hele wereld – een enorme samenwerking waaraan 270 experts uit 32 landen meewerkten. Experts van de onderzoeksgroep Dierkunde van de UHasselt, onder leiding van prof. Tom Artois, bestudeerden hiervoor het aantal soorten vrijlevende platwormen. Het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) coördineert dit project wereldwijd.

“Voor de allereerste keer kunnen we nu een zeer gedetailleerd overzicht van zeesoorten naar buiten brengen, opgedeeld in alle grote mariene groepen. Het is de ‘state-of-the-art’ van wat we weten –en nog niet weten- over het leven in de oceaan,” zegt Ward Appeltans, jarenlang projectleider bij het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) en lid van de Intergovernmental Oceanographic Commission (IOC) van UNESCO. De ‘World Register of Marine Species’ (WoRMS) is een open access, online database (www.marinespecies.org) gecreëerd door 270 experts uit 146 instituten en 32 landen. De database is nu voor 95 procent compleet en wordt voortdurend geüpdatet met nieuw ontdekte diersoorten.

UHasselt spoort platwormen op
De onderzoekers schatten dat er ongeveer een miljoen diersoorten in de oceaan leven. Daarvan zijn er tot nu 226.000 beschreven. Zo’n 65.000 soorten wachten op dit moment om beschreven te worden in specimencollecties. De onderzoeksgroep Dierkunde van de UHasselt maakte een telling van het aantal soorten vrijlevende platwormen. In de tellingen komen deze als één van de minst gekende groepen naar voor, slechts 10 procent (2653 soorten) is op dit moment gekend. Platwormen zijn een zeer soortenrijke groep die een belangrijk deel van de zogenaamde ‘interstitiële fauna’ (beestjes die in het zand leven) vormt.

De onderzoeksgroep is bij verschillende internationale expedities betrokken geweest en heeft ook op eigen initiatief expedities ondernomen om platwormen te gaan verzamelen. Zo zijn de UHasselt-onderzoekers de laatste jaren soorten gaan opsporen in o.a. Brazilië, Zuid-Afrika, Australië, Verenigde Staten, Canada, Finland, Spanje, Portugal, Zweden, Panama en Sardinië.

40.000 diersoorten geschrapt
Het uitbouwen van de database was niet zo eenvoudig omdat er geen enkele formele manier was om diersoorten te registreren. Een specifiek probleem is dat er meerdere beschrijvingen en namen voor dezelfde diersoorten zijn, zogenaamde ‘synoniemen’. Elke walvis of dolfijn heeft bijvoorbeeld gemiddeld 14 verschillende wetenschappelijke namen. Nadat die synoniemen zorgvuldig onderzocht zijn, verwachten de onderzoekers dat er 40.000 ‘diersoorten’ van de lijst geschrapt zullen worden. Maar dit verlies zal waarschijnlijk gecompenseerd worden wanneer DNA-bewijs ‘cryptische’ soorten onthult die onderzoekers eerder over het hoofd zagen.

Leven op aarde begrijpen
De ondervindingen bieden een referentiepunt voor schattingen van uitstervingcijfers, zeggen de onderzoekers. Ze verwachten dat de grote meerderheid van de onbekende soorten deze eeuw gevonden zal worden. Hoewel er minder diersoorten in het water leven dan op het land, is het ‘oceaanleven’ van veel oudere evolutionaire afkomst, die fundamenteel is om het leven op aarde te begrijpen. En in dat opzicht is WoRMS nog maar de start. “Deze database is een voorbeeld van hoe biologen kunnen samenwerken om een inventaris van het leven op aarde te maken”, zegt Ward Appeltans.


Onderzoekslijn Biodiversiteit van UHasselt focust op evolutie van ongewervelden
De onderzoekslijn Biodiversiteit binnen de onderzoeksgroep Dierkunde (afdeling Biodiversiteit en Toxicologie) van de UHasselt heeft zich sinds de oprichting van het toenmalige LUC toegespitst op de biodiversiteit en evolutie van ongewervelden, en in het bijzonder vrijlevende platwormen. De onderzoeksgroep beschikt over een zeer uitgebreide collectie, en (bijna) volledige literatuur (literatuur sinds de tweede helft van de 19de eeuw). De data die aangereikt worden van de onderzoeksgroep zijn dan ook gebaseerd op de dertig jaar lange ervaring en op een uitgebreide literatuurstudie. In het verleden heeft de onderzoeksgroep meegewerkt aan een vergelijkbare studie, maar dan voor de vrijlevende zoetwaterplatwormen.

De onderzoekslijn Biodiversiteit van de onderzoekgroep kadert binnen het speerpuntdomeinen Biodiversiteit en natuurbeheer/natuurontwikkeling van het Centrum voor Milieukunde. Binnen dit speerpuntdomein wordt naast de studie van biodiversiteit ook aandacht besteed aan de problematiek van invasieve soorten.