menu

UHasselt


Nieuws

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Bianca Cox en Tim Nawrot (CMK) becijferen voor het eerst gezondheidswinst van rookverbod    29 jun 2012

29 jun 2012

Jaarlijks ruim 400 dodelijke hartinfarcten minder door rookverbod op de werkvloer

Sinds de invoering van het rookverbod op de werkvloer in 2006 zijn er in Vlaanderen jaarlijks ruim 400 (10 procent) minder doden door een hartinfarct. In opdracht van de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) becijferde de Universiteit Hasselt voor het eerst de gezondheidswinst van het rookverbod op de werkvloer in Vlaanderen. UHasselt-milieu-epidemioloog Tim Nawrot: “De cijfers tonen het belang aan van het rookverbod en vormen een belangrijke aanvulling op gelijkaardig onderzoek elders in Europa. Wij verwachten dat deze positieve evolutie zich nog verder zal doorzetten na de invoering van het rookverbod in cafés nu net een jaar geleden.”

Eerste gegevens voor Vlaanderen
Studies in verschillende landen toonden reeds aan dat de invoering van een (algemeen) rookverbod leidt tot een snelle vermindering van de gevallen van hart- en vaatziekten op populatieniveau. Tot voor kort waren er nog geen gegevens voor België onderzocht. In deze studie onderzochten we de impact van de eerste twee fases van de rookvrije wetgeving (verbod op roken in openbare ruimten en werkplekken, en in restaurants) op sterfte door acuut hartinfarct in Vlaanderen. De UHasselt-onderzoekers van het Centrum voor Milieukunde maakten gebruik van gegevens over doodsoorzaken bij mensen van 30 jaar of ouder gedurende de periode van 2000 tot en met 2009 in Vlaanderen. De onderzoekers wendden standaardmethoden voor trendanalyses aan en hielden rekening met het seizoensgebonden verloop van het aantal sterfgevallen door een hartinfarct, met lange termijn trends, en met de populatiegrootte in Vlaanderen in de verschillende jaren.*  De studie bleef beperkt tot Vlaanderen omdat er voor deze periode alleen voor Vlaanderen volledige sterftecijfers beschikbaar zijn.

VLK roept minister Onkelinx op om rookverbod in cafés volledig te doen naleven
Eén jaar na de invoering blijkt de overgrote meerderheid van de bevolking voorstander te zijn van rookvrije cafés. Dat is zeer goed nieuws, zegt de VLK, maar de naleving van het rookverbod kan nog beter. De VLK roept daarom minister van Volksgezondheid Onkelinx op om maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat het rookverbod in cafés nog meer gezondheidswinst oplevert.

Duidelijke daling
De rookvrije wetgeving werd in ons land in verschillende fasen doorgevoerd. Na de invoering van het rookverbod in openbare ruimtes en op de werkplek in januari 2006 is er in Vlaanderen een significante daling van het aantal sterfgevallen door een hartinfarct. Dat stelden wetenschappers van de Universiteit Hasselt* vast die een onderzoek deden in opdracht van de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK). In 2006 werden dankzij de invoering van het rookverbod al meteen 355 sterfgevallen door een hartinfarct vermeden, wat neerkomt op een daling van bijna 9 procent (cf. tabel op pagina 2).

Bij mensen van 60 jaar en ouder daalt het aantal sterfgevallen in vergelijking met december 2005 met gemiddeld 8 procent. Bij de bevolkingsgroep jonger dan 60 jaar is er een daling met gemiddeld 15,5 procent. Bij vrouwen onder de 60 loopt dit zelfs op tot 34,8 procent. Dit hogere cijfer bij jongere bevolkingsgroepen vloeit voort uit het feit dat een rookverbod op de werkvloer vooral de jongere, werkende bevolking ten goede komt en aanzet om te stoppen met roken.

In januari 2007 werd het rookverbod in restaurants van kracht en zet de trend van gezondheidswinst zich verder door. In de periode tussen januari 2006 en december 2009 werden maar liefst 1673 hartinfarcten (of gemiddeld 418 doden per jaar) vermeden door de invoering van rookverbodsbepalingen.

Daling zet door
De beschikbare Vlaamse sterftecijfers reiken maar tot december 2009, zodat de invloed van de laatste twee fasen van de rookvrije wetgeving in België (in brasserieën vanaf januari 2010 en in cafés, discotheken en casino’s vanaf juli 2011) nog niet onderzocht kon worden. Maar op basis van deze onderzoeksgegevens en de resultaten uit de internationale literatuur nemen de onderzoekers aan dat de daling zich verder zal doorzetten en de gezondheidswinst nog zal toenemen na de invoering van het rookverbod in de cafés.

77% van bevolking steunt rookverbod
Uit de resultaten van een enquête van de Stichting tegen Kanker blijkt dat de overgrote meerderheid van de bevolking (77%) het rookverbod in cafés steunt. De VLK is zeer opgetogen over deze cijfers. Maar de naleving van het rookverbod is nog niet optimaal. Zo blijkt uit controles door de federale overheidsdienst Volksgezondheid dat ongeveer 10% van de cafés niet in orde is met de rookwetgeving. Bij nachtelijke controles loopt dat zelfs op tot 20 à 25%. Volgens de Vlaamse Liga tegen Kanker kan en moet dit beter. De VLK roept minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx op om hiervoor de nodige maatregelen te treffen. De extra gezondheidswinst die uit een betere naleving van het rookverbod te halen is, loont meer dan de moeite.


*Deze studie onderzocht de impact van de eerste twee fasen van de rookvrije wetgeving op de incidentie van sterfte door acuut myocardinfarct (hartinfarct) in Vlaanderen. De onderzoekers maakten gebruik van gegevens over doodsoorzaken in Vlaanderen bij mensen van 30 jaar of ouder in de periode van 2000 tot en met 2009. Er werd gebruik gemaakt van standaardmethoden voor trendanalyses en er werd rekening gehouden met het seizoensgebonden verloop van het aantal gevallen van myocardsterfte, met langetermijntrends en met de populatiegrootte in Vlaanderen. Het totaal aantal sterfgevallen met acuut myocardinfarct als primaire doodsoorzaak bedroeg gedurende de studieperiode (2000-2009) bijna 40.000. De studie bleef beperkt tot Vlaanderen omdat er voor deze periode alleen voor Vlaanderen volledige sterftecijfers beschikbaar zijn.
Dit is een observationele studie op groepsniveau, die geen uitspraak kan doen over individuele risico’s. De bevindingen zijn consistent met verschillende gelijkaardige studies in andere landen, die gepubliceerd werden in vooraanstaande medische tijdschriften (bv.: J Am Coll Cardiol. 2009; 54: 1249-55). Op basis van eerder onderzoek (bv.: Thromb Res. 1996; 81: 451-460) is het biologisch ook aannemelijk dat de vastgestelde gezondheidswinst te verklaren is door de invoering van rookvrije wetgeving.