menu

UHasselt


Nieuws

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Artistieke prentenboeken vergroten beeldende vaardigheden jonge kinderen    27 apr 2015

Artistieke prentenboeken vergroten beeldende vaardigheden jonge kinderen
27 apr 2015

Artistieke prentenboeken ondersteunen en verfijnen het potentieel van beeldende vaardigheden bij jonge kinderen. Dat zegt Christiaan ‘Kris’ Nauwelaerts in zijn doctoraatsonderzoek (UHasselt/PXL MAD). In het kader van zijn onderzoek bracht hij twee prentenboeken uit (‘Prinses Anna’ en ‘Op zoek naar mij’). “Dergelijke boeken spreken kinderen aan op hun literaire en beeldende competenties. Teksten en prenten vertellen in zulke boeken namelijk samen het verhaal”, zegt dr. Kris Nauwelaerts, die in binnen- en buitenland al zijn sporen verdiende als illustrator.

Door het massale aanbod van verhalen en beelden in de media zijn kinderen vandaag op hun vierde al beginnend literair en beeldend geletterd. “Kinderen consumeren niet alleen beelden, ze maken ook beelden. Tussen hun vijfde en zevende slaan kinderen intensief aan het tekenen. Dat is dus dé ideale periode om de zich snel ontwikkelende literaire en beeldende vaardigheden te bevorderen en ondersteunen”, zegt Kris Nauwelaerts.

De manier waarop ons onderwijs met die vaardigheden omspringt, leidt echter vaak tot een terugval. “Prentenboeken worden vooral gebruikt om een bepaald thema in de klas te introduceren. Als er al aandacht is voor de artistieke kwaliteiten van het boek, dan richt zich die hoofdzakelijk op de tekst. De kunstzinnige prenten worden enkel besproken in termen als mooi, kleurrijk of groot. Zo’n aanpak levert nauwelijks een bijdrage aan de beeldende geletterdheid van kinderen.”

Naarmate kinderen zelfstandiger kunnen schrijven en lezen, wordt het beeld bovendien steeds meer ondergeschikt. “Van leerlingen in het secundair onderwijs wordt niet meer verwacht dat ze zich ook visueel kunnen uiten. We laten het bij kinderen grote potentieel aan beeldende competenties, door een gebrek aan begeleiding en interesse, eigenlijk volledig uitdoven.”

Vermeer
In zijn doctoraatsproefschrift wijst Kris Nauwelaerts op het belang van artistieke prentenboeken om die beeldende competenties bij jonge kinderen te ondersteunen en verfijnen. “In artistieke prentenboeken vertellen literaire teksten en kunstzinnige prenten samen het verhaal. De prenten weerspiegelen de tekst niet – en omgekeerd. Dergelijke prentenboeken spreken kinderen aan op hun literaire én beeldende competenties.”

Artistieke prenten zijn volgens Nauwelaerts ook tot veel meer in staat dan louter informatie overdragen. “Ze kunnen de toeschouwer intrigeren, naar adem doen happen of hem overspoelen met een ervaring van schoonheid of afgrijzen. Om deze subjectieve ervaringen onder woorden of beelden te brengen, moet je esthetische vaardigheden inzetten, geen cognitieve.”

In het kader van zijn doctoraat ontwikkelde Nauwelaerts twee prentenboeken: Prinses Anna (2010) en Op zoek naar mij (2013). De illustraties in Prinses Anna (met teksten van Ed Franck) verwijzen onder meer naar middeleeuwse miniaturen en zelfs (subtiel) naar het meesterwerk ‘Meisje met de parel’ (1665-1667) van Johannes Vermeer. In Op zoek naar mij maakt hoofdfiguur Kitoko een zoektocht doorheen verschillende schilderijen, waarbij elke illustratie in een andere stijl verwijst naar een beroemde schilder. Voor Op zoek naar mij werd het gangbare ontwerpproces – waarbij eerst een tekstueel verhaal wordt gemaakt en pas daarna de prenten – omgekeerd.

Leeswijzer
Kris Nauwelaerts ontwikkelde daarnaast een prototype leeswijzer die begeleiders en leerkrachten kunnen gebruiken bij het lezen van artistieke prentenboeken ter ondersteuning van de beeldende geletterdheid. Kris Nauwelaerts: “Door een vraag- en antwoordspel wordt de aandacht van kinderen gericht op de manier waarop illustratoren beeldende middelen inzetten om een verhaal te vertellen. Hierdoor doen kinderen een beroep op hun beeldende vaardigheden.”

Het doctoraatsonderzoek werd begeleid door prof. dr. Bert Willems, verbonden aan de onderzoeksgroep Media, Arts and Design van de faculteit Architectuur en kunst (UHasselt).

Afbeelding: (c) Kris Nauwelaerts.