menu

UHasselt


Nieuws

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

“Slechts 17 procent ziekenhuizen gebruikt volledige WHO-checklist bij operaties”    28 jul 2015

 “Slechts 17 procent ziekenhuizen gebruikt volledige WHO-checklist bij operaties”
28 jul 2015

De checklist voor veilige heelkunde van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt slechts in een minderheid van de Vlaamse operatiezalen nauwgezet opgevolgd. Dat blijkt uit een studie van de onderzoeksgroep Patiëntveiligheid, Gezondheidseconomie en Zorginnovatie van de Universiteit Hasselt. “Hoewel 70 procent van de ziekenhuizen aangeven dat ze de checklist gebruiken, bleek na analyse dat slechts 17 procent van de ziekenhuizen alle WHO items in hun checklist opnemen”, aldus doctoraatsstudent Jochen Bergs.

“Bij ongeveer veertien procent van alle patiënten die een operatie ondergaan treden complicaties op, waarvan de helft als vermijdbaar wordt beschouwd. En dit is hoogstwaarschijnlijk nog een onderschatting van het werkelijke aantal”, stelt prof. dr. Dominique Vandijck die het onderzoek leidde. “Belangrijk is dat het merendeel van deze complicaties niet toe te schrijven is aan de technische vaardigheden van artsen en verpleegkundigen, wel aan het ‘niet-operatieve beleid’ zoals planning, voorbereiding, communicatie tussen de leden van het operatieteam, enzovoort.”

Als antwoord ontwikkelde de WHO een checklist, bestaande uit 22 items, die de aandacht op de zogenaamde kritieke fasen tijdens een operatie moet verhogen. “Door het strikt naleven van deze checklist kan de kans op complicaties na een operatie, waaronder ook overlijden van de patiënt, significant gereduceerd worden. Daarom zijn we nagegaan of Vlaamse ziekenhuizen een checklist gebruiken en in welke mate de inhoud van die checklist overeenstemt met de WHO richtlijnen”, zegt onderzoeker Jochen Bergs.

Onvolledige checklist
Van de 36 deelnemende ziekenhuizen gaf 70 procent aan de volledige checklist te gebruiken. Maar na analyse van de checklists door een groep van experts, bleek dat slechts zeventien procent van alle ziekenhuizen alle WHO-items in hun checklist hadden opgenomen. “De checklist bestaat uit drie groepen van items, met betrekking tot een fase van de operatie”, verduidelijkt Jochen Bergs. “Ziekenhuizen bleken slechts een gedeelte van de bijhorende items in hun checklist op te nemen: van de stappen voordat de patiënt in slaap wordt gedaan (50%), voor het insnijden (25,7%) en voordat de patiënt de operatiezaal verlaat (37,1%).” Het opnemen van alle items zou nochtans complicaties met grote gevolgen kunnen voorkomen. “Eén derde van de ziekenhuizen (37,1%) heeft het item ‘vragen naar identiteit, toestemming, type van operatie en operatiezijde’ niet volledig opgenomen en ook de verbale telling van het gebruikte materiaal voor het sluiten van de operatiewonde blijkt in de helft van de ziekenhuizen niet opgenomen in de checklist”, zegt Jochen Bergs nog. “Het achterblijven van materiaal zoals een kompres of een naald in het lichaam is nochtans geen onbelangrijke complicatie.”

Operaties kunnen nog steeds beter en veiliger
“Het bewijs over het nut van de checklist veilige heelkunde is sterk, maar een sluitend gebruik ervan blijkt niet vanzelfsprekend”, zegt prof. dr. Dominique Vandijck. “Maar ondanks de grote inzet van het ziekenhuispersoneel en de ontwikkelingen op vlak van behandelingen, moeten we blijven streven naar betere en veiligere zorg.”