menu

Postgraduaat Patient Safety


Postgraduaat Patient Safety

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

INHOUD

Module 1 | Inleiding tot patiëntveiligheid

Coördinator: prof. dr. Dominique Vandijck (UHasselt)

Gastsprekers (editie 1):

  • prof. dr. Patrik Vankrunkelsven - KULeuven
  • dhr. Gerald Coseyns – REPORT'in
  • dr. Walter Swinnen – AZ St-Blasius
  • prof. dr. Barbara Claus – UZ Gent
  • drs. Jochen Bergs – UHasselt
  • mevr. Ilse Weeghmans – Vlaams Patiëntenplatform
  • dhr. Roel Heijlen – Vlaams Patiëntenplatform
  • dr. Stefan Vandecandelaere – AZ Delta
  • dhr. Johan De Kruijf – Odius (NL)
  • prof. dr. Herman Nys – AZ Nikolaas
  • prof. dr. Sandra Verelst – UZ Leuven
  • dhr. Jan Demey – HICT
  • dr. Wim Vanhecke – Advocatenkantoor De Gendt
  • dhr. Stef Vaneeckert – Agentschap Zorg & Gezondheid
  • prof. dr. Wim Pinxten – UHasselt

Wat is patiëntveiligheid?

Vertrekkende vanuit een wetenschappelijke benadering analyseren we wat ‘patiëntveiligheid’ is. Dit is belangrijk omdat de voortvloeiende paradigma’s determinerend zijn voor de methodologische keuzes in het meten en monitoren van patiëntveiligheid. In deze opleiding sturen we sterk aan op het paradigma ‘Safety 2.0.’ Hierbij wordt veiligheid niet gezien als een situatie zonder, of met zo minimaal mogelijk, incidenten maar als een situatie waarin steeds dezelfde outcome kan geleverd worden, ongeacht de omstandigheden. Aansluitend besteden we aandacht aan de definiëring van courante concepten binnen patiëntveiligheid o.a. gezondheidszorg gerelateerde schade en adverse events worden besproken.

Een tweede topic binnen deze module bestudeert de causale factoren die potentieel leiden tot gezondheidszorg gerelateerde schade. Daarbij overlopen we de bestaande modellen (o.a. Reason) die het ontstaan van adverse events beschrijven en verdiepen we bij concepten en modellen uit de human factors en systems theory.

Na deze eerste module:

  • Bent u vertrouwd met de courante terminologie inzake patiëntveiligheid
  • Begrijpt u het ontstaan van “errors”
  • Kan u een veilige omgeving omschrijven
  • Kan u causale factoren aanduiden die tot gezondheidszorg gerelateerde schade leiden
  • Kan u veroorzaakte schade catalogeren in een taxonomie
  • Kan u modellen ontleden die het ontstaan van zorg gerelateerde schade bespreken
  • Kan u deze modellen toepassen in de praktijk

 

Module 2 | Meten en monitoren patiëntveiligheid

Coördinator: prof. dr. Ward Schrooten (UHasselt)

Gastsprekers (editie 1):

  • Heidi Werckx (ZOL)
  • Kristel Marquet (Jessa Ziekenhuis)
  • Hilde Peleman (Federale overheid)


Hoe patiëntveiligheid meten en monitoren?

Binnen deze module bekijken we hoe veiligheid op een pragmatische manier kan gemeten en opgevolgd worden. We bespreken bestaande registratie- en veiligheidsmanagement systemen en de onderdelen van een veiligheidsmanagementsysteem. Met elk van deze onderdelen gaan we aan de slag. We illustreren dit met enkele best-practices binnen de Vlaamse ziekenhuizen. Aansluitend bespreken we bestaande patient safety indicators (vb. AHRQ PS indicatoren) en zoeken we naar een kaderwerk om goede indicatoren te ontwikkelen en te evalueren. Diverse opties van safety audits worden besproken vb. Safety rounds.

Naast het rechtstreeks meten en monitoren van patiëntveiligheid zal als tweede topic dieper worden ingegaan op rand voorwaardelijke factoren zoals veiligheidscultuur, governance enz. Deze factoren zijn determinerend in het creëren van een veilige omgeving en dienen derhalve opgenomen te worden in een periodieke en/of continue evaluaties.

De deelnemer krijgt ook de mogelijkheid om praktische problemen betreffende het meten van patiëntveiligheid uit het eigen ziekenhuis voor te stellen om in overleg met docenten en overige deelnemers tot een oplossing te komen. Bovendien worden praktische tools aangeboden welke in het eigen ziekenhuis kunnen worden toegepast.

Na deze tweede module:

  • Heeft u een overzicht van bestaande patiëntveiligheidsindicatoren
  • Kan u een monitoring en evaluation plan patiëntveiligheid opstellen
  • Kan u een meting voorbereiden
  • Bent u vertrouwd met de belangrijkste principes van verzameling en opslag van gegeven
  • Kent u veelgebruikte methodes voor gegevensanalyse en kan u deze interpreteren en toepassen
  • Heeft u inzicht in het opstellen van en rapporteren via pivot tables.
  • Bent u vertrouwd met de onderdelen van een “adverse event” registratiesysteem
  • Kan u een “adverse event” registratiesysteem opzetten
  • Kan u het belang van een veiligheidsmanagementsysteem duiden
  • Kent u de verschillende onderdelen van een veiligheidsmanagementsysteem 
  • Kan u actief werken met de verschillende onderdelen van een veiligheidsmanagementsysteem 
  • Kan u safety indicators interpreteren
  • Kan u een safety audit systeem opzetten
  • Kan u safety audits uitvoeren

 

Module 3 | Verbeteren van patiëntveiligheid

Coördinator: dr. Annemie Vlayen (UHasselt)

Gastsprekers (editie 1):

  • Tilly Postelmans (NIAZ)
  • Tom De Gendt (UHasselt en De Gendt Advocaten, Leuven)
  • Prof. dr. Johan Hellings (UHasselt en AZ Delta)
  • Drs. Sarah De Schepper (Karel de Grote-Hogeschool)
  • Dr. Pascale Simons (MAASTRO Clinic)
  • Prof. dr. Wim Marneffe (UHasselt)
  • drs. Tom Vandersteegen (UHasselt)
  • Dr. Marc Verschueren (Academisch centrum voor Verpleeg- en Vroedkunde, Leuvens Instituut voor Gezondheidszorgbeleid, UZ Leuven)
  • Prof. dr. Frank Lambrechts (UHasselt)

Hoe succesvol interventies selecteren, opzetten en implementeren?

Deze module vertrekt vanuit de basisinzichten rond patiëntveiligheid en het ontstaan van patiënt ‘onveiligheid’. De module richt zich op de thematiek van organisatiecultuur en veiligheidscultuur, waarin ook de aspecten van governance en leadership aan bod komen (aansluiting executive module). Naast de organisatorische aspecten, worden ook maatschappelijke en juridische aspecten rond patiëntveiligheid belicht. Deze module beoogt het zoeken, ontwikkelen en implementeren van verbeterinterventies voor patiëntveiligheid en veiligheidscultuur. Inzichten uit de implementatiewetenschap dienen als basis voor het toepassen van change management.

Het opleidingsonderdeel wordt op een geïntegreerde wijze gegeven; er wordt afwisselend gebruik gemaakt van theorie, toepassingen en recente wetenschappelijke inzichten. De aangereikte theoretische inzichten worden versterkt door het werken met wetenschappelijke artikels en teksten die de discussie rond de verschillende topics kan verdiepen en stimuleren. Door gebruik te maken van een gevarieerd aanbod in werkvormen willen we tevens aanzetten tot integratie van theorie en (praktijk-)ervaring.

Na deze derde module:

  • Heeft u kennis van diverse theorieën, modellen en concepten rond veiligheidscultuur
  • Kan u veiligheidscultuur beoordelen en evalueren
  • Heeft u inzicht in de randvoorwaarden voor een patiëntveiligheidsbeleid en veiligheidscultuur (o.a. juridische context, maatschappelijke context)
  • Heeft u zicht op veiligheidssystemen uit andere sectoren
  • Kan u de vertaalslag maken naar het intern patiëntveiligheidsbeleid in de organisatie
  • Kent u in de kernelementen van een veiligheidsmanagementsysteem en kan u het belang ervan kunnen duiden 
  • Kan u een beantwoordbare vraag voor een patiëntveiligheid/ veiligheidscultuurprobleem opstellen en geschikte literatuur identificeren om dergelijke vraag te beantwoorden
  • Kan u een actieplan ontwikkelen voor patiëntveiligheid/ veiligheidscultuur: selecteren en evalueren van interventies voor patiëntveiligheid en veiligheidscultuur naar prioritering, implementeerbaarheid, transfereerbaarheid en effectiviteit
  • Begrijpt u vernieuwende benaderingen rond change management en kan u deze toepassen

 

Module 4 | Kwaliteitsverbeterproject

Docenten: prof. dr. Dominique Vandijck (UHasselt), prof. dr. Ward Schrooten (UHasselt) en dr. Annemie Vlayen (UHasselt)

Deze module is gericht naar het integreren van de theorie in de praktijk door een eigen gekozen veiligheidsprobleem te analyseren en vanuit de literatuur een gepast antwoord te formuleren.

Deze module omhelst het uitwerken van een paper/scriptie. Daarbij wordt in samenspraak met één van de docenten een welomschreven en goed afgebakend patiëntveiligheidsprobleem binnen de eigen werksetting gekozen. Het onderwerp wordt gekozen aan het einde van de tweede module. Dit probleem zal, gekaderd in een systeem model, grondig geanalyseerd worden. Vervolgens worden één of meer weloverwogen indicatoren ontwikkeld of geadapteerd uit bestaande systemen om het probleem en eventuele rand voorwaardelijke factoren te kunnen opvolgen. Aansluitend zal een voormeting worden uitgevoerd.

Door middel van een literatuurstudie zal gezocht worden naar een gepaste interventie die na grondige evaluatie (volgens GRADE) desgevallend naar de noden van de instelling gemodificeerd wordt. Deze interventie wordt geïmplementeerd overeenkomstig een multidisciplinair implementatieplan. Gevolgd door een nameting om het effect te evalueren. De continue of periodieke evaluatie van de ontwikkelde indicatoren wordt op een duurzame manier ingebed in het VMS van de instelling.

 

Executive module

Coördinator: prof. dr. Johan Hellings (UHasselt en AZ Delta)

Gastsprekers (editie 1):

  • Jan Blontrock (Jan Ypermanziekenhuis)
  • Joost Baert (AZ Klina)
  • Yves Breysem (Jessa Ziekenhuis)
  • Walter Swinnen (AZ Sint-Blasius)
  • Tom Coolen (AZ Groeninge)
  • Erwin Bormans (Ziekenhuis Oost-Limburg) 
  • Boudewijn Catry (WIV)
  • Gerald Coseyns (Lijnpiloot/boordcommandant-instructeur REPORT’in)
  • Stefan Vandecandelaere (AZ Delta)
  • Daniel Van Caillie (AZ St. Elisabeth Zottegem)
  • Yves Breysem (Jessa ziekenhuis)
  • Tom Coolen (AZ Groeninge)
  • Dominique Vandijck (UHasselt en Zorgnet-Icuro)
  • Ward Schrooten (UHasselt)
  • Annemie Vlayen (UHasselt)
  • Jochen Bergs (UHasselt)
  • Johan Hellings (UHasselt en AZ Delta)

Deze extra module kent een dubbele doelstelling. Enerzijds wil het de kernelementen van veilige zorg vertalen naar het directie- en bestuursniveau van zorgvoorzieningen. Op deze manier kan patiëntveiligheid strategisch en operationeel geïntegreerd worden in de zorgpraktijk. Naast een compilatie van inzichten rond de thema's die uitgebreid in de drie kernmodules aan bod komen, wordt in de executive module extra ingegaan op het accreditatieperspectief (NIAZ en JCI). Ervaringen met adviserende comités worden gedeeld om betrokkenheid van bestuurders en artsen te faciliteren.

Anderzijds wil de executive module de impact van het integratiestuk van de deelnemers aan het postgraduaat versterken. De extra module biedt de unieke gelegenheid om vanuit een gedeeld begrippenkader het gedefinieerde verbeterproject in team verder te verfijnen. 

Meer info over de Executive module >