menu

Postgraduaat Patient Safety


Postgraduaat Patient Safety

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

INHOUD

Module 1 | Inleiding tot patiëntveiligheid

Coördinator: prof. dr. Dominique Vandijck (UHasselt)

Inleiding in (on)veiligheid van zorg

Hoewel de geneeskunde enorme stappen voorwaarts maakt, is het verbeteren van kwaliteit, en dus veiligheid, van zorg een noodzaak. Want vaker dan gewenst wordt geen optimale patiëntenzorg geleverd. Bij ongeveer 40% van de patiënten is er sprake van te veel, te weinig, verkeerde zorg en één op de tien in het ziekenhuis opgenomen patiënten loopt schade op waarvan de helft te voorkomen is. Optimale zorg is effectief, tijdig, doelmatig, patiëntgericht, veilig en moreel verantwoord. Recent worden daar ook nog continue en onderling goed afgestemd (geïntegreerd) aan toegevoegd.

Bij het verbeteren van de zorg op al deze terreinen staat inzicht in de kwaliteitscyclus centraal, met in de eerste fase de definiëring van kwaliteit (de gewenste norm), gevolgd door de diagnostiek (op welke punten en waarom is de zorg niet zoals gewenst?). In deze diagnostische fase zijn meetmethoden zoals indicatoren voor probleemidentificatie en kwalitatieve probleemanalyses noodzakelijk. In de therapeutische of behandelfase staat de verbetering van suboptimale kwaliteit centraal. De verbeterstrategie kan zich richten op het micro, meso en macroniveau van de gezondheidszorgpiramide. Naast het invoeren van systeeminterventies is het voor het bereiken van optimale zorg ook nodig dat zorgprofessionals zelf in staat zijn kwalitatief hoogstaande zorg te leveren. Hiertoe dienen zij nieuwe competenties en vaardigheden te ontwikkelen, zoals reflecteren op het eigen handelen en verantwoording kunnen en willen afleggen over de geboden kwaliteit van zorg.
Aangezien inzicht in het onstaansmechanisme van errors (incidenten) van kapitaal belang is teneinde gerichte verbeterinterventies mbv de kwaliteitscyclus te kunnen opstarten, staat dit aspect centraal doorheen deze module. 

Na deze eerste module:

  • Kan u courante terminologie inzake patiëntveiligheid verklaren
  • Kan u historiek inzake patiëntveiligheid duiden 
  • Begrijpt u het belang aan inzicht van het ontstaan van "errors" 
  • Kan u een omschrijving geven van een veilige omgeving
  • Kan u de causale factoren bij het ontstaan van gezondheidszorg gerelateerde schade aanduiden
  • Kan u de veroorzaakte schade te kunnen catalogeren in een taxonomie
  • Kan u modellen die het ontstaan van zorggerelateerde schade bespreken ontleden en toepassen in de praktijk
  • Kan u het belang van evidence based praktijkvoering in het bevorderen van doeltreffende en veilige zorg verwoorden
  • Heeft u inzicht dat veilige zorg wordt beïnvloed door vele aspecten en actoren op individueel , systeem en mesoniveau
  • Kan u voorbeelden kunnen geven van goede en veilige zorg

 Module 2 | Meten en monitoren patiëntveiligheid

Coördinator: prof. dr. Ward Schrooten (UHasselt)

Hoe patiëntveiligheid meten en monitoren?

Deze module is gericht naar het meten en monitoren van patiëntveiligheid.
Binnen deze module bekijken we hoe veiligheid en risico's op een pragmatische manier kunnen gemeten en opgevolgd worden. Het opstellen van een monitoring & evaluation plan patiëntveiligheid wordt besproken. Het plannen en uitvoeren van een meting wordt grondig uitgediept. Een aantal veelgebruikte data analyse technieken worden uitgelegd in begrijpbare taal. 

We bestuderen methodes om ziekenhuisbreed te kunnen meten en rapporteren. Dit wordt geïllustreerd met enkele praktijkvoorbeelden.
De deelnemer krijgt ook de mogelijkheid om praktische problemen betreffende het meten van patiëntveiligheid uit het eigen ziekenhuis voor te stellen om in overleg met docenten en overige deelnemers tot een oplossing te komen.

 Na deze tweede module:

  • Heeft u een overzicht van bestaande patiëntveiligheidsindicatoren
  • Heeft de deelnemer inzicht in het opstellen van en rapporteren via pivot tables en basisprincipes business intelligence
  • Kan de deelnemer een monitoring en evaluation plan patiëntveiligheid opstellen
  • Kan de deelnemer een meting voorbereiden
  • Is de deelnemer vertrouwd met de belangrijkste principes van verzameling en opslag van gegevens
  • Is de deelnemer vertrouwd met het concept random variation en de implicatie hiervan op het monitoren van indicatoren
  • Kent de deelnemer veelgebruikte grafische methodes voor gegevensanalyse en kan deze interpreteren
  • Heeft de deelnemer inzicht in het monitoren van patiëntveiligheidsindicatoren in het kader van een veiligheidsmanagementsysteem
  • Is de deelnemer vertrouwd met de taxonomie patiëntveiligheid
  • Kan de deelnemer patiëntveiligheidsindicatoren interpreteren

 

Module 3 | Verbeteren van patiëntveiligheid

Coördinator: dr. Annemie Vlayen (UHasselt)

Hoe succesvol interventies selecteren, opzetten en implementeren?

Deze module bouwt verder op de eerdere modules en vertrekt vanuit het inzicht in het ontstaansmechanisme van errors en het kunnen objectiveren van patiëntveiligheid. Deze module is gericht op het verbeteren van patiëntveiligheid vanuit een systematische en geïntegreerde benadering. De verschillende elementen van een veiligheidsmanagementsysteem komen d.m.v. concrete toepassingen aan bod. Deze module richt zich op de thematiek van organisatiecultuur en veiligheidscultuur, waarin de aspecten van governance en leadership aan bod komen. Naast de organisatorische aspecten, worden ook maatschappelijke, juridische en economische aspecten belicht. Theorieën en concepten uit veranderingsmanagement en implementatiewetenschap vormen de basis voor het gericht verbeteren van patiëntveiligheid.

 

Na deze derde module:

  • Heeft de deelnemer inzicht in de (maatschappelijke) context en randvoorwaarden voor een patiëntveiligheid (o.a. accreditatie, governance)
  • Heeft de deelnemer kennis van de algemene basisprincipes van Evidence Based Healthcare
  • Heeft de deelnemer zicht op technieken voor het verbeteren van patiëntveiligheid vanuit een systematische benadering
  • Is de deelnemer in staat om een multidisciplinair implementatieplan op te stellen
  • Heeft de deelnemer zicht op veiligheidssystemen uit andere sectoren
  • Kan de deelnemer de procesbenadering van het veiligheidsmanagementsysteem begrijpen
  • Begrijpt de deelnemer vernieuwende benaderingen rond change management en kan deze toepassen
  • Kan de deelnemer belangrijke concepten uit veranderingsmanagement en implementatiewetenschap benoemen
  • Heeft de deelnemer kennis van diverse theorieën, modellen en concepten rond veiligheidscultuur
  • Kan de deelnemer veiligheidscultuur beoordelen en evalueren
  • Kan de deelnemer de vertaalslag maken naar het intern patiëntveiligheidsbeleid in de organisatie
  • Kan de deelnemer een beantwoordbare vraag voor een patiëntveiligheid opstellen en geschikte literatuur identificeren om dergelijke vraag te beantwoorden
  • Kan de deelnemer een actieplan ontwikkelen voor patiëntveiligheid/ veiligheidscultuur: selecteren en evalueren van interventies voor patiëntveiligheid/ veiligheidscultuur naar prioritering, implementeerbaarheid, transfereerbaarheid en (kosten)effectiviteit

 

Module 4 | Kwaliteitsverbeterproject

Docenten: prof. dr. Dominique Vandijck (UHasselt), prof. dr. Ward Schrooten (UHasselt), prof. dr. Johan Hellings (UHasselt/AZ Delta), dr. Annemie Vlayen (UHasselt)

Deze vierde module is gericht naar het integreren en de vertaalslag maken van theorie naar praktijk en dit door het uitwerken van een project dat gericht is verbetering van de veiligheid van de zorg.
Daarbij wordt in samenspraak met één van de titularissen een welomschreven en goed afgebakend patiëntveiligsthema binnen de eigen werksetting gekozen. 

Dit probleem zal, gekaderd in een systeemmodel, grondig geanalyseerd worden.
Door middel van een literatuurstudie zal gezocht worden naar een gepaste interventie die na grondige evaluatie (volgens GRADE) naar de noden van de instelling gemodificeerd wordt. Deze interventie wordt geïmplementeerd overeenkomstig een implementatieplan, gekaderd in de bredere context van een veiligheid managementsysteem en/of accreditatie en zo mogelijk gevolgd door een nameting.
Het geheel wordt op een goed onderbouwde wijze neergeschreven.

De executive module is een onderdeel van dit opleidingsonderdeel en richt zich op het verder vergroten van de bewustwording en inzichten van leidinggevenden en bestuurders inzake de fundamenten van veilige zorg in zorgvoorzieningen in het algemeen en ziekenhuizen in het bijzonder. 

Na deze vierde module: 

  • Heef u inzicht in het ontstaan van onveiligheid en het belang van een systematische aanpak om de veiligheid van de zorg structureel en duurzaam te verbeteren

  • Heeft u inzicht in het analyseren en beschrijven van de problematiek die aan de grondslag licht van specifieke onveiligheden in de zorg en initiatieven ter verbetering kunnen ontwikkelen, gekaderd in een veiligheid management systeem en PDCA benadering

  • Heeft u inzicht inzake organisatieontwikkeling, veiligheidscultuur en de inbedding van patiëntveiligheid in alle geledingen van uw voorziening en dit vanuit een veiligheid management systeem en accreditatiecontext. 

  • Concrete verbeterinitiatieven inzake veilige zorg kunnen initiëren, implementeren, beschrijven en de resultaten opleveren.

  • Heeft u inzicht en inspiratie over uw eigen rol inzake het verbeteren van de veiligheid van de zorg en kan u daarbij de link maken naar andere rollen en organen in de zorgvoorziening

Executive module

Coördinator: prof. dr. Johan Hellings (UHasselt en AZ Delta)

Deze extra module kent een dubbele doelstelling. Enerzijds wil het de kernelementen van veilige zorg vertalen naar het directie- en bestuursniveau van zorgvoorzieningen. Op deze manier kan patiëntveiligheid strategisch en operationeel geïntegreerd worden in de zorgpraktijk. Naast een compilatie van inzichten rond de thema's die uitgebreid in de drie kernmodules aan bod komen, wordt in de executive module extra ingegaan op het accreditatieperspectief (NIAZ en JCI). Ervaringen met adviserende comités worden gedeeld om betrokkenheid van bestuurders en artsen te faciliteren.

Anderzijds wil de executive module de impact van het integratiestuk van de deelnemers aan het postgraduaat versterken. De extra module biedt de unieke gelegenheid om vanuit een gedeeld begrippenkader het gedefinieerde verbeterproject in team verder te verfijnen.