menu

IMOB


Actueel

IMOB

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Prof. dr. Kris Brijs: ‘Met alleen maar sensibilisering of een fikse boete komen we er niet’    9 nov 2016

Prof. dr. Kris Brijs: ‘Met alleen maar sensibilisering of een fikse boete komen we er niet’
9 nov 2016

CONTACTPERSOON

prof. dr. Kris BRIJS

32-11-269129

kris.brijs@uhasselt.be


Tussen 1950 en 2000 stierven 110.000 Belgen – zowat de bevolking van de stad Namen – in het verkeer. Pas na het absolute dieptepunt in 1972 (3101 verkeersdoden) nam de overheid tal van maatregelen om het aantal verkeersdoden drastisch terug te dringen. Het laaghangend fruit is intussen geplukt, het lastigste moet nog komen. Ons gedrag in het verkeer moet veranderen, maar hoe krijgen we dat voor elkaar? Verkeersspecialist vroeg het aan prof. dr. Kris Brijs (IMOB, UHasselt).

In 1972 werd met 3101 verkeersdoden een triest record gevestigd. Sindsdien is er een sense of urgency gedaan. De overheid nam tal van maatregelen op vlak van de drie klassieke E’s: engineering (infrastructuur), enforcement (handhaving) en education (educatie). De verkeersveiligheid verbeterde aanzienlijk, maar de laatste jaren stagneert het aantal dodelijke slachtoffers opnieuw. Het laaghangend fruit is dus geplukt, nu komt het erop aan het verkeersgedrag te veranderen.

Te snel en dronken rijden
We weten dat we onszelf en anderen in gevaar brengen, als we te snel rijden of dronken achter het stuur kruipen. En toch doen we het. Waarom? Prof. dr. Kris Brijs (IMOB, UHasselt): “Een deel van de verklaring is conditionering. Heel eenvoudig gezegd: de verwachting dat een bepaald gedrag een bepaalde consequentie zal hebben, heeft invloed op dat gedrag. Als te snel rijden altijd tot een ongeval zou leiden, zou je je gedrag vlot aanpassen. Verkeersongevallen zijn voor een individu echter zeldzame fenomenen, gelukkig maar. Dat neemt niet weg dat je door bijvoorbeeld te snel te rijden veel meer situaties creëert waarin het risico op het hebben van een ongeval stijgt. Een tweede element is de zelfinschatting. Mensen overschatten vaak hun vaardigheden als bestuurder.”

Nut van sensibiliseringscampagnes
Wat kunnen sensibiliseringscampagnes betekenen? Prof. dr. Kris Brijs (IMOB, UHasselt) legt uit: “Een vrij recente analyse van bestaande onderzoeken komt tot de conclusie dat multimediacampagnes een positief effect kunnen hebben op drie niveaus: het begrijpen van risicogedragingen in het verkeer, de houding tegenover die risicogedragingen en de risicogedragingen zelf.” Het effect varieert van onderwerp tot onderwerp en resultaten verschillen in functie van de behandelde problematiek (gordeldracht, snelheid, alcohol, voorrang).

De manier waarop de boodschap wordt gebracht, is bovendien belangrijk. “De combinatie van emotie en informatie geeft meer effect dan informatie alleen, maar met emotie moet je ook oppassen.” Prof. dr. Kris Brijs (IMOB, UHasselt) haalt het voorbeeld van angstboodschappen aan. “Als je de boodschap beperkt tot het genereren van angst voor de negatieve gevolgen van gedrag dan is het effect vaak nihil of zelfs negatief. Je kan bij de ontvanger zelfbescherming opwekken waardoor hij wegkijkt, de boodschap minimaliseert of ontkent dat die op hem van toepassing is. Angst kan positieve effecten hebben als je tegelijkertijd ook oplossingsstrategieën aanreikt die aantoonbaar werken en die de ontvanger kan toepassen. Geef hun haalbare alternatieven voor bijvoorbeeld dronken achter het stuur zitten: een taxi bellen, blijven overnachten na een feestje enzovoort."

Focus op doelgroepen
Hoe krijgen we de teller dan op nul? Prof. dr. Kris Brijs: “De one size fits all-aanpak heeft haar beste tijd gehad. Om vooruitgang te boeken zullen we veel meer doelgroepgericht moeten werken.”

Meer informatie

Prof. dr. Kris Brijs en Verkeersspecialist bespraken nog andere thema's, waaronder de rol van infrastructuur, verkeershandhaving, rijbewijs met punten, de vernieuwde rijopleiding en voertuigtechnologieën in gedragsverandering. Lees het volledige interview in het novembernummer van Verkeersspecialist.