menu

UHasselt@school


Andere initiatieven

UHasselt@school

Universiteit Hasselt - Knowledge in action

STATISTIEK VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS: ACHTERGRONDINFO

                   If we don't change direction soon,
                   we will end up where we are going.
                                                                       Irwin Corey


Extra informatie over statistiek in het secundair onderwijs: 
                   voor toekomstige leerkrachten in een lerarenopleiding 
                   voor huidige leerkrachten, geïnteresseerd in achtergrondinfo.
Lesmateriaal statistiek
0. Startpagina
1. Werkteksten
2. ICT-ondersteuning
3. Databank geboorten
4. Eindtermen

Dit zijn feiten:
                   Statistiek is geen onderdeel van wiskunde, het is een apart vak.
                   In het secundair onderwijs heeft statistiek een plaats gekregen binnen de lesuren wiskunde.

Dit zijn gevolgen:
                   Als het leerplan wiskunde ook statistiek bevat, dan geef je 2 verschillende vakken:
                                         • wiskunde
                                         • en statistiek.
                   Elk vak heeft een eigen specifieke inhoud en een eigen didactische aanpak:
                                         • die moet je beheersen voor wiskunde
                                         • en die moet je beheersen voor statistiek.

Dit zijn vragen:
                   Wat is typisch voor statistiek qua inhoud, denkkader, manier van aanpak, …? 
                   Wat zijn de verschillen tussen wiskunde en statistiek en hoe ga je daarmee om in de klas? 
                   Hoe kan een coherent curriculum statistiek – over de leerjaren heen – eruitzien? 
                   Hoe kan je statistiek verbinden met wetenschappen, economie, humane wetenschappen,..? 
                   … en welke ondersteuning krijgen leerkrachten om statistiek "als apart vak" te onderwijzen?


Het grotere kader.

In de voorbije decennia is de visie op statistiek, en op het onderwijs in de statistiek, grondig gewijzigd. Het groeiende maatschappelijke belang van statistiek is daar niet vreemd aan.

Om een goed functionerende maatschappij uit te bouwen is het nuttig dat mensen kunnen lezen en schrijven. In onze huidige maatschappij is het ook nuttig dat mensen informatie uit cijfermateriaal juist kunnen inschatten. Een beetje statistische geletterdheid is hierbij geen overbodige luxe.

In heel wat landen heeft een vernieuwde visie op statistiek een impact op het onderwijs in de statistiek.
De voorbije decennia was er in de Verenigde Staten een stevige discussie over de plaats van statistiek binnen een curriculum wiskunde in het secundair onderwijs. Dit heeft geleid tot een ware aardverschuiving. Zowel inhoud als vakdidactiek werden grondig hertekend. Ook leerkrachten bleven niet in de kou staan: zij kregen degelijke ondersteuning bij deze nieuwe taken.

Teksten over de vernieuwde aanpak van het statistiekonderwijs in de VS bevatten ideeën die zeker ook in Vlaanderen bruikbaar zijn. Lees bijvoorbeeld "The Statistical Education of Teachers (2015)" samen met publicaties die daarin vermeld worden zoals het "GAISE PreK-12 Report (2007)".

Ook ideeën die ik ontmoet heb bij het ontwerpen van lesmateriaal, bij het voorbereiden van nascholingen, bij het geven van lezingen, bij deelname aan congressen,… heb ik hieronder verwerkt.

STATISTIEK... EEN AUTONOME DISCIPLINE (statistiek is geen wiskunde)                                 [top]

Volgens de Council of Graduate Schools (VS) heeft een autonome discipline, met een eigen naam,
recht van bestaan als zij het volgende gelijktijdig heeft teweeggebracht:
          1. een eigen methodologie, met een substantiële literatuur over het vakgebied
          2. een significant aantal professionelen die tewerkgesteld zijn in dit specifieke vakgebied
          3. professionele tijdschriften die de nieuwe ontdekkingen in het vakgebied publiceren
          4. een beduidende vraag vanuit de maatschappij naar de diensten die dit vakgebied levert.
Statistiek voldoet aan elk van deze vier criteria.
            Klik hier voor enkele internationale voorbeelden.

Naast het verschil tussen inductief redeneren in de verklarende statistiek en deductief redeneren in de wiskunde, zijn er tal van andere elementen die statistiek tot een apart vak maken. Zo is er onder meer de focus op variabiliteit en de rol van context.  
        Statistiek is een wetenschap die een coherente set van methoden en technieken aanreikt 
          om met variabiliteit om te gaan.
                    Variabiliteit: een typische component van statistiek. [klik hier] (28 feb 2016)
        In statistiek is abstract redeneren onlosmakelijk verbonden met interpretatie van data en context.
                    Context: een cruciale factor bij statistisch redeneren. [klik hier] (28 feb 2016) 
                    Het belang van context: voorbeelden uit de peiling wiskunde. [klik hier] (22 april 2016)



STATISTIEK... EEN VOORSTEL VAN CURRICULUM                                                                   [top]
[teksten te ontwikkelen, samen met geïnteresseerde leerkrachten]

                    Wie echt bekommerd is om het onderricht in het secundair onderwijs,
                    en tegelijkertijd de snel groeiende nood opmerkt om, in onze maatschappij,
                    met kennis van zaken om te gaan met cijfermateriaal,
                    moet zich afvragen welke delen van statistiek te begrijpen zijn 
                    voor jongens en meisjes van het middelbaar, 
                    en op welke manier zij best aangebracht worden.
                                                                                                             Helen Walker (1931)

  • Weinig leerlingen zullen statisticus worden.
  • Veel leerlingen zullen statistiek krijgen in hun vervolgstudie.
  • Alle leerlingen zullen, met een beetje statistische geletterdheid, 
            dagelijkse informatie beter kunnen duiden.


STATISTIEK... HOE ONDERWIJZEN?                                                                                            [top]
[teksten te ontwikkelen, samen met geïnteresseerde leerkrachten]

                    Eén van de belangrijkste punten in het statistiekonderwijs
                    is de waarde van goede voorbeelden.

                    Met cijfermateriaal werken is zowel een kunst als een wetenschap.
                    Je leert dit niet door zomaar formele methoden te beheersen.
                    Je hebt ook nood aan voorbeelden die je worden aangereikt 
                    door je huidige leerkrachten en door leermeesters uit het verleden.

                    Een goede statisticus, net zoals een goede musicus, 
                    ben je niet, als je alleen maar techniek beheerst.
                                                                                                            David Moore (1998)

Wat verwacht men van een leerkracht?