Logo UHasselt

menu

UHasselt voor leerkrachten


Activiteiten in klasverband

UHasselt voor leerkrachten

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

GASTLESSEN FYSICA

Spooky action at a distance en recente ontwikkelingen in de kwantumfysica

prof. dr. Carlo Vanderzande

De kwantummechanica werd ongeveer honderd jaar geleden ontwikkeld. Deze theorie van het gedrag van materie op kleine schaal heeft sindsdien talrijke toepassingen gevonden in de elektronica (transistoren), optica (lasers), geneeskunde (scanners)… en is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven.

Momenteel bevinden we ons in een tweede kwantumrevolutie waarbij men technologieën ontwikkelt die gebaseerd zijn op het gedrag van groepen van kwantumdeeltjes. De eigenschappen van verstrengelde kwantumdeeltjes zijn op een merkwaardige manier met mekaar verbonden onafhankelijk van hoe ver deze deeltjes van mekaar zijn. Einstein noemde dit Spooky action at a distance.


Ondertussen hebben talrijke experimenten aangetoond dat deze effecten reëel zijn en ze vormen de basis van zowel talrijke nieuwe toepassingen (kwantum computers, kwantum cryptografie, …) als van een fundamenteel nieuw begrijpen van ruimte en tijd.

In deze les worden de basisideeën achter deze recente ontwikkelingen uit de doeken gedaan. Ze kan dienen als verdieping op de module rond kwantumfysica. Afhankelijk van de beschikbare tijd kan de les één of twee lesuren duren.


Voor wie: leerlingen derde graad SO

Schrijf hier in voor de gastles ‘Spooky action at a distance en recente ontwikkelingen in de kwantumfysica'.

 

Kijken naar atomen: microscopie zonder licht

prof. dr. Bart Cleuren

Met de ontwikkeling van de scanning tunneling microscoop (Nobelprijs Fysica 1986) kon de mens voor het eerst atomen rechtstreeks waarnemen.
Deze doorbraak betekende een mijlpaal in het nanotechnologisch onderzoek en zorgde voor een ware revolutie. Sinds deze doorbraak is er enorme vooruitgang geboekt, en is het nu mogelijk om individuele atomen te herkennen en te manipuleren.
In deze les wordt dieper ingegaan op de principes achter deze technologie en wordt een overzicht gegeven van recente ontwikkelingen.


Voor wie: leerlingen derde graad SO, met sterke affiniteit voor wetenschappen en wiskunde

Schrijf hier in voor de gastles ‘Kijken naar atomen: microscopie zonder licht'.

 

Het nieuwe zonnestelsel

prof. dr. Marc Gyssens

In juli 2015 komt de New Horizons satelliet aan bij Pluto en zullen we eindelijk meer leren over dit ver verwijderd lid van ons zonnestelsel. In 2006, het jaar dat New Horizons gelanceerd werd, verloor Pluto wel de planeetstatus. We zijn dus van negen naar acht planeten gegaan, maar deze cosmetische heropsmuk van het zonnestelsel is slechts een afgeleide van alles wat de laatste vijftien jaar werd bijgeleerd over hoe het zonnestelsel in elkaar zit en hoe het ontstaan is. Daarbij nemen we nu ook steeds vaker planeten bij andere sterren waar, waardoor we eindelijk, althans in principe toch, in staat zijn ons eigen zonnestelsel te vergelijken met andere planetenstelsels.

 


Voor wie: leerlingen tweede en derde graad SO

Schrijf hier in voor de gastles ‘Het nieuwe zonnestelsel'.

 

 

Ontstaan en levensloop van sterren

prof. dr. Marc Gyssens


Sterren ontstaan uit samentrekkende gaswolken. Rond een vormende ster ontstaat soms ook nog een planetenstelsel. Nadat de ster voor langere of kortere tijd “normaal” licht en warmte uitstraalt, wordt ze op het einde van haar levensloop instabiel, wat leidt tot een minder of meer explosief einde. In extreme gevallen kan daarbij een zwart gat worden gevormd. Het is vrijwel nieuw dat kernreacties die aan de basis liggen van de energieproductie van een ster, ook de meeste chemische elementen in het heelal hebben gevormd, inclusief deze waaruit wij zijn opgebouwd.

In feite bestaan we allemaal uit sterrenstof…
Voor wie: leerlingen derde graad SO

Schrijf hier in voor de gastles ‘Ontstaan en levensloop van sterren'.

 

Kosmologie, de wetenschap van alles

prof. dr. Marc Gyssens

Hoe zeker zijn we dat het heelal begonnen is met een “big bang”? Blijft het heelal uitdijen of zal het ooit terug inkrimpen tot een “big crunch”? Vertraagt of versnelt de uitdijing? Welke rol spelen zogenaamde donkere materie en donkere energie in dit proces? Waarnemingen en metingen van vooral de laatste vijftien jaar hebben ons enorm veel bijgeleerd over de antwoorden op deze vragen en... tegelijk vele nieuwe vragen opgeworpen. 



Voor wie: leerlingen derde graad SO

Schrijf hier in voor de gastles ‘Kosmologie, de wetenschap van alles'.