Logo UHasselt

menu

UHasselt


Nieuws

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Vlaamse universiteiten lanceren mensenrechtentoets    4 dec 2019

Vlaamse universiteiten lanceren mensenrechtentoets
4 dec 2019

CONTACTPERSOON

Prof. dr. Stijn SMET

32-11-268757

stijn.smet@uhasselt.be


De Vlaamse universiteiten zullen een mensenrechtentoets lanceren. Een set van praktische richtsnoeren die personeelsleden moet helpen wanneer zij geconfronteerd worden met mogelijke schendingen van mensenrechten door partnerinstellingen. UHasselt richt hierbij ook een commissie Mensenrechten op, waar personeelsleden terechtkunnen bij vragen.

Internationale samenwerkingen zijn niet meer weg te denken aan de Vlaamse universiteiten. Dat geldt natuurlijk ook voor UHasselt. Maar deze samenwerkingen met partners uit andere landen brengen ook verschillende risico’s met zich mee. Zo is het mogelijk dat een partner binnen een consortium zich niet houdt aan de mensenrechten. Hoe moet je als onderzoeker of medewerker dan reageren?

Om hier een antwoord op te bieden werd binnen de VLIR een interuniversitaire werkgroep opgericht, met voor UHasselt directeur onderzoek Ann Peters en professor Stijn Smet (CORe) als leden. Deze werkgroep zal nu een mensenrechtentoets ter beschikking stellen. “Dit is een praktisch werkinstrument voor zelfregulering rond mensenrechten”, zegt Stijn Smet. “Uiteraard zijn de Vlaamse universiteiten al lang gebonden door een aantal juridische bepalingen op het vlak van de mensenrechten, maar met deze mensenrechtentoets nemen we een nog veel bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid op.”

Wat houdt deze mensenrechtentoets precies in?

Stijn Smet: Deze mensenrechtentoets heeft twee belangrijke doelen. Enerzijds willen we personeelsleden van de Vlaamse universiteiten bewust maken dat er zich probleemsituaties kunnen voordoen, anderzijds willen we door het oprichten van een commissie Mensenrechten personeelsleden ook helpen om beter met deze situaties om te gaan. Het is belangrijk dat we awareness creëren. Personeelsleden moeten alert zijn dat ook zij binnen hun onderzoek, onderwijs of dienstverlening te maken kunnen krijgen met situaties waarbij mensenrechten geschonden kunnen worden. We vragen onderzoekers en medewerkers expliciet om na te denken over deze risico’s wanneer ze een project, onderzoek of samenwerking opstarten met één of meerdere partners, zowel uit het universitaire als uit het niet-universitaire domein. Praktisch zal deze toets een soort van knipperlichtschema worden. Een richtsnoer dat je als medewerker van een universiteit wil bewustmaken wanneer je instapt in een project.

Is er dan zo een groot risico op het schenden van mensenrechten bij universitaire projecten?

Stijn Smet: Laat het duidelijk zijn, onze personeelsleden gaan natuurlijk niet bewust activiteiten verrichten waarbij mensenrechten geschonden worden. En in het overgrote deel van de universitaire samenwerkingen die worden afgesloten, is er helemaal geen probleem. Maar wanneer je bijvoorbeeld als onderzoeker zal werken binnen een internationaal project waarbij risicosectoren zoals de ontginningssector, grote infrastructuurwerken of de veiligheidssector betrokken zijn, dan moet je bewust zijn dat er mogelijks problemen kunnen opduiken. Het is dus vooral zaak om alert te zijn, je bewust te zijn dat er zich problemen kunnen voordoen en deze op tijd signaleren.

Op het vlak van onderwijs zou er zich bijvoorbeeld een probleemsituatie kunnen voordoen wanneer je een uitwisselingsproject start met een universiteit die nog een discriminatiepolitiek gebruikt. Een universiteit die enkel bepaalde groepen in de samenleving toegang verleent. Denk bijvoorbeeld aan het Zuid-Afrika ten tijde van de apartheid. In bepaalde landen kan dit ook nu nog bestaan. Daar moet je als universiteit bewust van zijn, want anders ondersteun je dit systeem.  

Vanwaar dit engagement van de Vlaamse universiteiten?

Stijn Smet: Eigenlijk volgen de Vlaamse universiteiten hiermee een tendens die al langer is ingezet, vooral binnen grote bedrijven. Multinationals zijn zich vaak al langer bewust van het probleem, omdat dit een grote imagoschade met zich mee kan brengen. Stel dat je nieuwe technologie ontwikkelt, maar voor de grondstoffen die je nodig hebt samenwerkt met ontginningsmijnen waar de arbeidsomstandigheden vreselijk zijn en kinderarbeid nog gangbaar is. Dan straalt dat ook af op het bedrijf. Multinationals zijn zich daar meer en meer van bewust, en proberen die risico’s te vermijden. Voor universiteiten is dit niet anders. Als openbare instellingen hebben wij ook een morele verplichting om mensenrechten na te leven. Vandaar dat ook wij onze maatschappelijke rol opnemen en een voortrekkersrol willen spelen in het beschermen van de mensenrechten. Dat doen we dus in deze vorm van zelfregulering. Op het moment dat grote bedrijven vrijwillig deze stap zetten, mogen universiteiten niet achterblijven.

Waar kan ik als medewerker terecht wanneer ik een probleemsituatie opmerk?

Stijn Smet: Binnen UHasselt zullen wij een centraal contactpunt voorzien en een Commissie Mensenrechten oprichten waar medewerkers terechtkunnen bij vragen. De commissie zal bestaan uit een vijftal leden, met naast mijzelf al zeker prof. emeritus Marcel Ameloot. Tot nu kon je eigenlijk niet meteen bij een bepaalde persoon of instantie terecht binnen UHasselt met dit soort vragen, dat willen we nu veranderen. De commissie kan advies geven en kan indien nodig ook de hulp inschakelen van de VLIR. Normaal gezien zal de commissie tegen het einde van dit academiejaar opgericht zijn.  

 Heb je een vraag of wil je contact opnemen met de commissie mensenrechten dan kan dat via het mailadres mensenrechten@uhasselt.be

Meer weten?

Aanbevelingen voor de invoering van een mensenrechtentoets aan de Vlaamse universiteiten