Logo UHasselt

menu

UHasselt


Nieuws

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Museumcollecties onthullen nieuwe inzichten rond evolutie parasieten    2 jul 2020

Museumcollecties onthullen nieuwe inzichten rond evolutie parasieten
2 jul 2020

CONTACTPERSOON

Prof. dr. Maarten VANHOVE

32-11-268329

maarten.vanhove@uhasselt.be


Een Belgisch-Congolees-Frans onderzoeksteam, waar de onderzoeksgroep Dierkunde van UHasselt deel van uitmaakt, heeft aangetoond dat museumcollecties kunnen helpen om nieuwe wetenschappelijke inzichten te krijgen in de verspreiding van ziektes en parasieten. “Natuurhistorische collecties zijn een venster op ecosystemen uit het verleden en kunnen ons zo niet alleen heel wat leren over het verleden, maar ook helpen bij de inschatting van mogelijke toekomstige risico’s.  Ook als het gaat over de verspreiding van virussen zoals Covid-19”, zegt prof. dr. Maarten Vanhove. 

Tijdens dit onderzoek focuste het onderzoeksteam zich op de introductie van een vis, de Nijltilapia, in het Congobekken. Dit gebied herbergt met ongeveer 1000 vissoorten, de grootste visdiversiteit in Afrika. De vissen zijn van groot economisch belang voor de visvangst en aquacultuur en zijn voor de lokale bevolking ook de grootste bron van dierlijke eiwitten.

“In het Congobekken is de Nijltilapia al tegen het einde van de jaren 1940 geïntroduceerd door menselijk toedoen. Tijdens ons onderzoek hebben wij meer inzicht willen krijgen in wat deze introductie teweeg heeft gebracht in het ecosysteem, want de introductie van een nieuwe vissoort komt zelden alleen. Een vis die in een nieuw habitat zijn intrede doet, neemt vaak ook zijn parasieten mee die inheemse soorten infecteren”, zegt Maarten Vanhove. “In Afrika worden parasieten nauwelijks bestudeerd op het vlak van biologische invasies en hun gevolgen op het ecosysteem. En dat terwijl dit toch een grote impact kan hebben. Zo heeft de introductie van een wormparasiet, die nauw verwant is aan de parasieten in deze studie, de zalmpopulatie in Noorwegen gedecimeerd.”

Acht parasietsoorten meegelift

De onderzoekers hebben tijdens deze studie het overspringen tussen vissoorten onderzocht van verschillende parasitaire Monogenea-platwormen. Deze parasieten nestelen zich in de kieuwen van vissen. Uit hun onderzoek blijkt dat bij de introductie van de Nijltilapia in het Congobekken acht parasietsoorten zijn meegelift. “Tot deze conclusies zijn we gekomen door vissen van nu te vergelijken met vissen uit de collecties van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. Dit museum herbergt talrijke tilapiaspecimens die verzameld werden vóór de eerste introducties van andere tilapiasoorten voor visvangst of -teelt’, zegt Michiel Jorissen, doctoraatsstudent aan de Universiteit Hasselt en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. ‘Toen we de kieuwen van deze vissen van dichtbij bestudeerden, vonden we nog steeds de parasieten terug die toen op de vis leefden. Door de parasieten op de oude visspecimens te vergelijken met de parasieten op recente exemplaren, hebben we dus de geschiedenis van de parasietenfauna kunnen achterhalen.”

Unieke blik op de geschiedenis

“Met dit onderzoek, dat gepubliceerd is in het wetenschappelijke tijdschrift Biological Invasions, willen de aandacht vestigen op het belang van museumcollecties. Zij zijn letterlijk een venster op ons verleden en kunnen helpen om een beeld te schetsen van de toekomst”, zegt Maarten Vanhove. “Hoe evolueert een parasiet of virus gedurende vele jaren in een dierlijke drager? Die vraag is razend actueel na de uitbraak van Covid-19, dat van dier oversprong op de mens.” 

Het wetenschappelijke artikel kan u hier terugvinden:

  1. Jorissen, T. Huyse, A. Pariselle, S. Wamuini Lunkayilakio, F. Muterezi Bukinga, A. Chocha Manda, G. Kapepula Kasembele, E. J. Vreven, J. Snoeks, E. Decru, T. Artois, M.P.M. Vanhove (2020) Historical museum collections help detect parasite species jumps after tilapia introductions in the Congo Basin, Biological Invasions

DOI : 10.1007/s10530-020-02288-4

Link naar de pdf: https://rdcu.be/b4BDE