Logo UHasselt

menu

Universiteitsfonds


Onze verhalen

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

BUILDING BEYOND BORDERS: BOUWEN IN/MET DE WERELD

In september 2018 startte de faculteit Architectuur en kunst met een wel héél bijzonder postgraduaat. Building Beyond Borders brengt architecten, ontwerpers en bouwprofessionals kennis en vaardigheden bij die hen helpt te ontwerpen en bouwen met een lagere milieu-impact, verhoogd comfort, via een alternatief ontwerpproces en met niet-traditionele bouwmaterialen. Een gesprek met de mensen achter de opleiding.

Op vlak van bouwen in ontwikkelingslanden is de faculteit Architectuur en kunst niet aan haar proefstuk toe. “Met Studio Tanzania en Studio Vietnam bouwden we al veel ervaring op als het gaat om ontwerpen in landen-in-ontwikkeling”, knikt Peggy Winkels. “Alles is anders: de lokale context, het klimaat, de culturele identiteit, de bouwtradities, de lokale behoeften… Door ondergedompeld te worden in een onbekende setting ga je vanzelf je creativiteit, analytisch vermogen én je sociale skills sterker moeten ontwikkelen.”

Building Beyond Borders gaat nóg een stapje verder, aldus Bart Janssens. “Wij maken niet zomaar een vrijblijvend ontwerp voor een lokaal relevant bouwproject. Onze studenten moeten het – samen met lokale actoren – ook effectief gaan bouwen.”

Was dat een logische volgende stap?

ELKE KNAPEN: Als we onze legitimiteit rond ontwerpen in landen-in-ontwikkeling kracht willen bijzetten, dan moeten we óók iets tastbaars achterlaten. Dus: een gebouw neerzetten, met lokale bouwprofessionals in interactie treden en de bouwwerkzaamheden ter plaatse opvolgen.

PEGGY WINKELS: Daarnaast merkten we dat studenten steeds meer vragende partij zijn om met alternatieve, niet-traditionele bouwmaterialen te leren werken. In een Belgische context is het moeilijk om dat te realiseren. Met Building Beyond Borders kan dat wél.

NICOLAS COECKELBERGHS: Het hands-on experimenteren met andere materialen vormt een belangrijk onderdeel van het postgraduaat. We kijken nadrukkelijk naar de kennis en vaardigheden die in het Zuiden aanwezig zijn en bedenken manieren om die traditionele, ambachtelijke technieken zo innovatief mogelijk in te zetten.

IETS TASTBAAR ACHTERLATEN

Wat is het belangrijkste doel van Building Beyond Borders?

BART JANSSENS: Wij willen professionele architecten, ontwerpers en bouwprofessionals in een andere context ervaring laten opdoen met alternatieve materialen. Op die manier willen we hen de kennis en vaardigheden bijbrengen om met een lagere milieu-impact en een verhoogd comfort te ontwerpen en bouwen.

ELKE KNAPEN: We willen met ons gebouw ook iets tastbaar achterlaten, iets dat de lokale gemeenschap en bouwmarkt kan inspireren. Met het vrouwenhuis in Marokko maken we zichtbaar hoe je met lokale, traditionele bouwmaterialen tóch innovatieve gebouwen kan neerzetten die aan de hedendaagse comforteisen beantwoorden én die esthetisch interessant zijn.

BART JANSSENS: Het Zuiden heeft een rijke traditie als het gaat om alternatieve bouwmethoden en -materialen, maar veel is in de vergetelheid geraakt. Men gebruikt liever westerse materialen en gebouwontwerpen. Jammer, want niet duurzaam: de ecologische voetafdruk van gebouwen is bijzonder hoog, de ontwerpen zijn totaal niet afgestemd op lokale socioculturele aspecten en noden, de bouwkost is hoog…

VROUWENHUIS

Voor jullie eerste project trokken jullie naar het dorpje Ouled-Merzoug, in Marokko. Hoe kwamen jullie daar terecht?

NICOLAS COECKELBERGHS: Naast docent aan UHasselt ben ik ook architect bij architectenkantoor BC architects & studies. Wij hebben de voorbije acht jaar heel wat bouwprojecten opgezet in onder meer Burundi, Ethiopië en Nigeria. In Ouled-Merzoug hadden we voor de organisatie Good Planet al een schooltje gebouwd. De interactie met de lokale gemeenschap was bijzonder hartelijk. Toen we hoorden dat die gemeenschap ook een vrouwenhuis wou bouwen, leek dat project ons ideaal.

Hoe waren de reacties van de lokale gemeenschap op de eerste ontwerpen?

NICOLAS COECKELBERGHS: De vrouwen kijken uit naar de nieuwe ontmoetingsplek die speciaal voor hen gecreëerd wordt en hebben veel vertrouwen in wat wij doen. Hun reacties waren dan ook erg lovend. Al vonden ze een aantal voorstellen – zoals composttoiletten –  wel wat te experimenteel.

Wat deden jullie met de feedback?

BART JANSSENS: In consensus beslisten we één of twee ontwerpvoorstellen te gebruiken als basis en daarin dan de beste ideeën uit de andere projectvoorstellen te implementeren. Intussen zorgden wij – via hoorcolleges, ontwerpstudio’s en workshops – voor een stevige academische onderbouw rond topics als alternatieve bouwmaterialen, architecturale identiteit en bouwen in een andere socio-culturele setting.

ELKE KNAPEN: We organiseerden ook hands-on experimenten rond het bouwen met aarde. Op onze faculteit is er een doctoraatsstudent die daar, in onze Vlaamse context, op focust. Hij deelde zijn inzichten met onze studenten.

Jullie zijn intussen ook bezig met de bouw van het vrouwenhuis.

ELKE KNAPEN: Nog tot augustus trekken onze studenten afwisselend – ieder voor minimum twee maanden – naar Marokko om de werf te begeleiden. Iedere student heeft zijn eigen takenpakket. Dat gaat van het managen van de werf en het bijhouden van de boekhouding tot het maken van afspraken met lokale aannemers.

Wanneer zijn jullie tevreden?

PEGGY WINKELS: Als onze studenten tevreden zijn over de nieuwe inzichten en skills die ze geleerd hebben. Als ons gebouw met open armen ontvangen wordt door de lokale gemeenschap en ook na een aantal jaren nog prima functioneert. Maar we zijn pas tevreden als wij de beste worden in het bouwen met alternatieve materialen. Als wij ons als internationaal kenniscentrum op de kaart kunnen zetten en als we die expertise ook kunnen blijven inzetten om meerwaarde te creëren.

VOLGENDE HALTE: OEGANDA

Volgend academiejaar trekken jullie naar Oeganda. Wat staat er te gebeuren?

PEGGY WINKELS: Oeganda wordt wel een uitdaging, want daar gaan we een schooltje optimaliseren en uitbreiden in een gemeenschap waar geen elektriciteit en stromend water is. Dáár zullen onze studenten echt out of the box leren denken.

___________

Meer weten over Building Beyond Borders?
Ontdek het verhaal achter Building Beyond Borders en kom te weten hoe/wat ú kunt bijdragen!