Logo UHasselt

menu

Postgraduaat Patient Safety


Postgraduaat Patient Safety

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

INHOUD

Module 1 | Inleiding tot patiëntveiligheid

Coördinator: prof. dr. Dominique Vandijck (UHasselt)

Inleiding in (on)veiligheid van zorg

Hoewel de geneeskunde enorme stappen voorwaarts maakt, is het verbeteren van kwaliteit, en dus veiligheid, van zorg een noodzaak. Want vaker dan gewenst wordt geen optimale patiëntenzorg geleverd. Bij ongeveer 40% van de patiënten is er sprake van te veel, te weinig, verkeerde zorg en één op de tien in het ziekenhuis opgenomen patiënten loopt schade op waarvan de helft te voorkomen is. Optimale zorg is effectief, tijdig, doelmatig, patiëntgericht, veilig en moreel verantwoord. Recent worden daar ook nog continue en onderling goed afgestemd (geïntegreerd) aan toegevoegd.

Bij het verbeteren van de zorg op al deze terreinen staat inzicht in de kwaliteitscyclus centraal, met in de eerste fase de definiëring van kwaliteit (de gewenste norm), gevolgd door de diagnostiek (op welke punten en waarom is de zorg niet zoals gewenst?). In deze diagnostische fase zijn meetmethoden zoals indicatoren voor probleemidentificatie en kwalitatieve probleemanalyses noodzakelijk. In de therapeutische of behandelfase staat de verbetering van suboptimale kwaliteit centraal.

De verbeterstrategie kan zich richten op het micro, meso en macroniveau van de gezondheidszorgpiramide. Naast het invoeren van systeeminterventies is het voor het bereiken van optimale zorg ook nodig dat zorgprofessionals zelf in staat zijn kwalitatief hoogstaande zorg te leveren. Hiertoe dienen zij nieuwe competenties en vaardigheden te ontwikkelen, zoals reflecteren op het eigen handelen en verantwoording kunnen en willen afleggen over de geboden kwaliteit van zorg.

Aangezien inzicht in het onstaansmechanisme van errors (incidenten) van kapitaal belang is teneinde gerichte verbeterinterventies mbv de kwaliteitscyclus te kunnen opstarten, staat dit aspect centraal doorheen deze module. 

Na deze eerste module:

  • Kan u courante terminologie inzake patiëntveiligheid verklaren
  • Kan u historiek inzake patiëntveiligheid duiden 
  • Begrijpt u het belang aan inzicht van het ontstaan van "errors" 
  • Kan u een omschrijving geven van een veilige omgeving
  • Kan u de causale factoren bij het ontstaan van gezondheidszorg gerelateerde schade aanduiden
  • Kan u de veroorzaakte schade te kunnen catalogeren in een taxonomie
  • Kan u modellen die het ontstaan van zorggerelateerde schade bespreken ontleden en toepassen in de praktijk
  • Kan u het belang van evidence based praktijkvoering in het bevorderen van doeltreffende en veilige zorg verwoorden
  • Heeft u inzicht dat veilige zorg wordt beïnvloed door vele aspecten en actoren op individueel , systeem en mesoniveau
  • Kan u voorbeelden kunnen geven van goede en veilige zorg

 

Module 2 | Meten en monitoren patiëntveiligheid

Coördinator: prof. dr. Ward Schrooten (UHasselt, Pan American Health Organization)

Hoe patiëntveiligheid meten en monitoren?

Deze module is gericht naar het meten en monitoren van patiëntveiligheid. Binnen deze module bekijken we hoe veiligheid en risico's op een pragmatische manier kunnen gemeten en opgevolgd worden. We bespreken het opstellen van een monitoring & evaluation plan patiëntveiligheid. Het plannen en uitvoeren van een meting wordt grondig uitgediept. Een aantal veelgebruikte data analyse technieken worden uitgelegd in begrijpbare taal. 

We bestuderen methodes om ziekenhuisbreed te kunnen meten en rapporteren. Dit wordt geïllustreerd met enkele praktijkvoorbeelden.

De deelnemer krijgt ook de mogelijkheid om praktische problemen betreffende het meten van patiëntveiligheid uit het eigen ziekenhuis/instelling voor te stellen om in overleg met docenten en overige deelnemers tot een oplossing te komen.

 Na deze tweede module:

  • Heeft u een overzicht van bestaande patiëntveiligheidsindicatoren
  • Heeft de deelnemer inzicht in het opstellen van en rapporteren via pivot tables en basisprincipes business intelligence
  • Kan de deelnemer een monitoring en evaluation plan patiëntveiligheid opstellen
  • Kan de deelnemer een meting voorbereiden
  • Is de deelnemer vertrouwd met de belangrijkste principes van verzameling en opslag van gegevens
  • Is de deelnemer vertrouwd met het concept random variation en de implicatie hiervan op het monitoren van indicatoren
  • Kent de deelnemer veelgebruikte grafische methodes voor gegevensanalyse en kan deze interpreteren. Implementatie in de programmeertaal R wordt eveneens behandeld.
  • Heeft de deelnemer inzicht in het monitoren van patiëntveiligheidsindicatoren in het kader van een veiligheidsmanagementsysteem
  • Kan de deelnemer patiëntveiligheidsindicatoren interpreteren

 

Module 3 | Verbeteren van patiëntveiligheid

Coördinator: dr. Annemie Vlayen (UHasselt, FOD Volksgezondheid)

Hoe succesvol interventies selecteren, opzetten en implementeren?

Deze module bouwt verder op de eerdere modules en vertrekt vanuit het inzicht in het ontstaansmechanisme van errors en het kunnen objectiveren van patiëntveiligheid. Deze module is gericht op het verbeteren van patiëntveiligheid vanuit een systematische en geïntegreerde benadering.

De verschillende elementen van een veiligheidsmanagementsysteem komen d.m.v. concrete toepassingen aan bod. Deze module richt zich op de thematiek van organisatiecultuur en veiligheidscultuur, waarin de aspecten van governance en leadership aan bod komen.

Naast de organisatorische aspecten, worden ook maatschappelijke, juridische en economische aspecten belicht. Theorieën en concepten uit veranderingsmanagement en implementatiewetenschap vormen de basis voor het gericht verbeteren van patiëntveiligheid.

Na deze derde module:

  • Heeft de deelnemer inzicht in de (maatschappelijke) context en randvoorwaarden voor patiëntveiligheid m.b.t.:
    • Hospital governance
    • Juridische context
    • Ziekenhuisaccreditatie
  • Heeft de deelnemer kennis van diverse theorieën, modellen en concepten rond veiligheidscultuur
  • Heeft de deelnemer zicht op veiligheidssystemen uit andere sectoren
  • Begrijpt de deelnemer vernieuwende benaderingen rond (clinical) leadership en change management en kan deze in de praktijk toepassen
  • Heeft deelnemer zicht op technieken voor het verbeteren van patiëntveiligheid vanuit een systematische benadering (veiligheidsmanagementsysteem)
  • Heeft de deelnemer inzicht in de basisconcepten van implementatiewetenschap en is de deelnemer in staat om een multidisciplinair implementatieplan op te stellen
  • Heeft de deelnemer kennis van de algemene basisprincipes van Evidence Based Healthcare
  • Kan de deelnemer een actieplan ontwikkelen voor patiëntveiligheid/ veiligheidscultuur: selecteren en evalueren van interventies voor patiëntveiligheid/ veiligheidscultuur naar prioritering, implementeerbaarheid, transfereerbaarheid en (kosten)effectiviteit
  • Kan de deelnemer de vertaalslag maken naar het intern patiëntveiligheidsbeleid in de organisatie

 

Module 4 | Kwaliteitsverbeterproject

Docenten: prof. dr. Dominique Vandijck (UHasselt), prof. dr. Ward Schrooten (UHasselt, Pan American Health Organization), prof. dr. Johan Hellings (UHasselt, AZ Delta), dr. Annemie Vlayen (UHasselt, FOD Volksgezondheid)

Deze vierde module is gericht naar het integreren en de vertaalslag maken van theorie naar praktijk en dit door het uitwerken van een project. Daarbij wordt in samenspraak met één van de titularissen een welomschreven en goed afgebakend patiëntveiligsthema binnen de eigen werk(gerelateerde)setting gekozen. 

Dit probleem zal, gekaderd in een systeemmodel, grondig geanalyseerd en uitgewerkt worden. Vervolgens worden één of meer weloverwogen indicatoren ontwikkeld of geadapteerd uit bestaande systemen om het probleem en eventuele randvoorwaardelijke factoren te kunnen opvolgen. Aansluitend zal een voormeting worden uitgevoerd. 

Door middel van een literatuurstudie zal gezocht worden naar een gepaste interventie die na grondige evaluatie (volgens GRADE) naar de noden van de instelling gemodificeerd wordt. Deze interventie wordt geïmplementeerd overeenkomstig een multidisciplinair implementatieplan en zo mogelijk gevolgd door een nameting. De continue of periodieke evaluatie van de ontwikkelde indicatoren wordt op een duurzame manier ingebed in het VMS van de instelling.

Deze inzichten zijn niet enkel functioneel gericht op een bepaald onderdeel, maar ook relationeel met elkaar verbonden tot een samenhangend geheel dat nodig is voor de ontwikkeling van een dynamische en optillende veiligheidssystematiek.

Na deze vierde module:

  • Heeft u inzicht in het ontstaan van onveiligheid en het belang van een systematische aanpak om de veiligheid van de zorg structureel en duurzaam te verbeteren.
  • Heeft u inzicht inzake organisatieontwikkeling, veiligheidscultuur en de inbedding van patiëntveiligheid in alle geledingen van uw voorziening en dit vanuit een veiligheid management systeem.
  • Heeft u inzicht en inspiratie over de eigen rol en bijdrage als leidinggevende inzake het organiseren van veilige zorg en daarbij de link kunnen maken naar andere rollen en organen in de zorgvoorziening.
  • Heeft u inzicht hebben over de rol van de leidinggevende inzake de sluitende aanpak van verbeterprojecten vanuit een PDCA benadering, tevens gekaderd in de verwachtingen van het federaal meerjarenplan inzake patiëntveiligheid en het Vlaams Indicatorenproject.
  • Kunt u de link kunnen maken tussen ziekenhuisaccreditatie en andere kwaliteitverbetermethodieken en veilige zorg.