Logo UHasselt

menu

CORe - Centrum voor Overheid en Recht


Actueel

CORe - Centrum voor Overheid en Recht

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

“Kaaimantaks voor buitenlandse trusts deugt niet”    19 sep 2017

“Kaaimantaks voor buitenlandse trusts deugt niet”
19 sep 2017

De kaaimantaks voor buitenlandse trusts, die de federale regering in 2015 invoerde, rammelt op verschillende punten. Dat blijkt uit een analyse van dr. Niels Appermont die onlangs aan de UHasselt doctoreerde op het onderwerp. De jonge onderzoeker doet ook enkele aanbevelingen met het oog op een hervorming van de kaaimantaks.

Uit de gelekte ‘Panama Papers’ bleek dat meer dan 700 Belgen samen meer dan 1.000 juridische constructies hadden opgezet in belastingparadijzen – waaronder een groot aantal trusts. “Dat is een rechtsverhouding die je traditioneel enkel in Angelsaksische landen vindt en waarbij de oprichter (de settlor) bepaalde goederen kan overdragen aan een beheerder (trustee) ten behoeve van een of meer begunstigde(n) – die ook de oprichter zélf kan zijn”, zegt dr. Niels Appermont.

Het lijkt dus alsof de – in vele gevallen in het buitenland gevestigde – beheerder de eigenaar is van het in die trust ondergebrachte kapitaal en de inkomsten die dat kapitaal genereert. “Daardoor ontsnapt het kapitaal aan de greep van de Belgische fiscus. Het gebruik van buitenlandse juridische organisatievormen, zoals trusts, is de fiscus dan ook al langer een doorn in het oog.”

Misvattingen
Niels Appermont gaat in zijn doctoraatsproefschrift dieper in op de praktijk van trusts en mogelijke kwesties die rijzen – niet alleen op fiscaal, maar ook op burgerrechtelijk vlak. “Uit mijn studie blijkt onder meer dat trusts óók legitieme doelen kunnen dienen. In de Angelsaksische wereld worden ze zelfs gebruikt voor een breed scala aan familiale, zakelijke of charitatieve doeleinden. Zo kunnen trusts dezelfde rol spelen als een testament, kunnen ze aangewend worden om versplintering van een familiepatrimonium tegen te gaan of om voorzieningen te treffen voor gehandicapte kinderen.”

Er zijn met andere woorden heel wat misvattingen rond trusts. Zie ook: de kaaimantaks, ingevoerd in 2015. “De federale regering ging ervan uit dat de oprichter de controle over de truststructuur in alle gevallen blijft behouden”, aldus de UHasselt-onderzoeker. “Maar uit empirisch onderzoek blijkt dat dit slechts bij een minderheid van de gevallen zo is – en afhangt van de context. “Je kan het al dan niet legitieme karakter van een trust pas vaststellen wanneer je naar de concrete situatie kijkt. Maar door alle trusts over dezelfde kam te scheren, lopen bijvoorbeeld ook expats of mensen met familie in het buitenland het risico om onder die kaaimantaks te vallen”, besluit hij.

Ongrondwettelijk
De kaaimantaks wordt volgens dr. Appermont geplaagd door talrijke problemen en onduidelijkheden. “Zo lopen de Belgische erfgenamen van een oprichter onder die kaaimantaks het risico om te worden belast. Maar de realiteit is dat de inkomsten gegenereerd door die trust nóóit voor die erfgenamen zullen zijn – ze worden dus onterecht belast – terwijl anderen diezelfde inkomsten later belastingvrij verkrijgen.”

Een ander heikel punt is dat één van de belangrijkste wetsbepalingen – die omzeiling van de kaaimantaks moet voorkomen – naar alle waarschijnlijkheid ongrondwettelijk is. Dr. Appermont: “De wet vereist niét dat de fiscus ook moet aantonen dat een belastingplichtige als doel had de kaaimantaks te omzeilen. Als je wordt beticht van omzeiling, kan je dan ook nooit het bewijs leveren van het tegendeel.”

Aanbevelingen
Om die problemen van de kaaimantaks weg te werken, formuleert Niels Appermont in zijn proefschrift enkele aanbevelingen tot een hervorming. “De belangrijkste is om de wettelijke mechanismen zó te wijzigen dat enkel de eigenlijke ‘genieter’ van de inkomsten uit de trust belast wordt. Zo voorkom je dat personen die niets te maken hebben met die trust, belast worden voor inkomsten waar zij nooit aanspraak op kunnen maken”, aldus de UHasselt-onderzoeker.