Logo UHasselt

menu

CORe - Centrum voor Overheid en Recht


Actueel

CORe - Centrum voor Overheid en Recht

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

< OVERZICHT

Nieuwe regels voor schenkingen en testament vanaf 1 september    28 jun 2018

Nieuwe regels voor schenkingen en testament vanaf 1 september
28 jun 2018

Nog twee maanden en het nieuwe erfrecht wordt van kracht. Dat kan een impact hebben op schenkingen die u vroeger al hebt gedaan. “Check uw oude schenkingen en kijk het best ook uw testament eens na”, zegt Charlotte Declerck, UHasselt-professor familierecht en familiaal vermogensrecht in De Standaard.

1. Gelijke schenkingen blijven niet gelijk
Stel: u heeft drie kinderen, die u elk op hun 25ste verjaardag 25.000 euro heeft geschonken als startkapitaal in het leven. In uw ogen hebben uw kinderen daarmee elk evenveel gekregen. Onder het nieuwe erfrecht zal dat echter niet langer het geval zijn. Vanaf 1 september zal de waarde van uw schenkingen namelijk geïndexeerd worden tot uw overlijden. Daardoor zullen oudere schenkingen bij uw overlijden zwaarder doorwegen dan de schenkingen die u later heeft gedaan.

Een voorbeeld: uw jongste kind is een nakomertje en heeft vorig jaar zijn startkapitaal gekregen. Uw twee oudste kinderen hebben hun schenking van 25.000 euro al in 2004 en 2007 gehad. Voor de schenking die u pas vorig jaar heeft gedaan, is de waardestijging voorlopig nog beperkt. Die heeft door de indexatie momenteel een waarde van 25.495 euro. Maar voor de twee eerdere schenkingen tikt de waardestijging een stuk zwaarder door. Uw schenking uit 2007 is als gevolg van de indexatie nu 30.828 euro waard en die uit 2004 32.715 euro.

Laat ons aannemen dat dit de geïndexeerde bedragen zijn op het moment van uw overlijden. Onder de nieuwe regels moeten dan de drie bedragen verrekend worden met uw resterende erfenis. Is er bijvoorbeeld nog een som van 150.000 euro te verdelen, dan ontvangt uw jongste kind 54.185 euro, terwijl uw twee oudste kinderen slechts 48.851 en 46.964 euro krijgen.

Nog vervelender wordt het wanneer er bij uw overlijden niets meer te verdelen valt. Is dat het geval dan moeten de oudste kinderen in dit voorbeeld respectievelijk 3.036 en 1.149 euro van hun schenking terug afstaan ten voordele van hun jongste broer of zus.

2. Verklaring tot behoud
Wilt u dat vermijden? Dan kan door een ‘verklaring tot behoud’ af te leggen bij de notaris. Daarmee behoudt u de oude waarderingsregels voor al uw schenkingen tot 31 augustus 2018. Of met andere woorden: de waarde van uw roerende schenkingen wordt dan vastgeprikt op de dag van de schenking en wordt daarna niet meer geïndexeerd.

“Oorspronkelijk was voorzien dat u tot en met 31 augustus 2018 tijd zou hebben om een verklaring tot behoud af te leggen, maar die termijn zal vermoedelijk met een jaar verlengd worden”, zegt professor Charlotte Declerck, van UHasselt & Tiberghien Advocaten. “Legt u een verklaring van behoud af dan is die automatisch van toepassing op alle schenkingen die u heeft gedaan onder het oude erfrecht. Voor schenkingen vanaf 1 september 2018 gelden sowieso de nieuwe regels.”

3. Wat met toekomstige schenkingen?
Wilt u ook voor uw toekomstige schenkingen de indexatie buiten spel zetten? “Dat kan met een erfovereenkomst,” legt Charlotte Declerck uit. “Daarin kunt u met al uw kinderen samen afspraken maken over de waarde van één of meerdere specifieke schenkingen. Dit is wel een zware procedure, waarvoor onder andere een notariële akte vereist is. Bovendien moeten al uw kinderen daarmee akkoord gaan.”

4. Impact op familiebedrijf
Ook voor schenkingen van familiebedrijven kan de nieuwe wetgeving ongewilde effecten hebben. “Dikwijls worden familiebedrijven geschonken aan het kind dat actief is in het bedrijf en dit met voorbehoud van het vruchtgebruik voor de ouders. Zo kunnen de ouders bijvoorbeeld jaarlijks een dividend blijven ontvangen als aanvulling op hun pensioen”, legt Charlotte Declerck uit.

“Bij zo’n schenking moet de meerwaarde die ontstaat tussen de datum van de schenking en het overlijden van de ouders vanaf 1 september verdeeld worden met de andere kinderen. Dit komt omdat de waarde van een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik pas wordt vastgelegd bij het uitdoven van het vruchtgebruik. Dat is meestal bij het overlijden van de schenker. Als de groei van het bedrijf volledig te danken is aan de inzet van één kind is dat niet altijd wenselijk.”

Stel bijvoorbeeld dat u 10 jaar geleden uw familiebedrijf ter waarde van 100.000 euro heeft geschonken aan uw zoon, met voorbehoud van het vruchtgebruik voor u zelf. Op hetzelfde moment heeft u een bouwgrond van dezelfde waarde geschonken aan uw dochter. Als de waarde van het familiebedrijf tegen uw overlijden verdubbeld is tot 200.000 euro, terwijl de schenking aan uw dochter door de indexatie gewaardeerd wordt tegen 116.000 euro, zal uw zoon bij het verdelen van de erfenis 42.000 euro moeten afstaan aan zijn zus. “Om dat te vermijden kunt u eveneens de piste van een erfovereenkomst bewandelen”, zegt professor Declerck.

5. Testamenten
Tot slot kunnen ook testamenten een onverwachte uitwerking krijgen door het nieuwe erfrecht. “Wie bijvoorbeeld in zijn testament het beschikbaar deel van zijn erfenis aan goede vriend wil nalaten moet er vanaf 1 september 2018 rekening mee houden dat er dan mogelijk minder overschiet voor zijn eigen kinderen”, zegt Charlotte Declerck. “Heeft de erflater bijvoorbeeld drie kinderen dan was onder het oude erfrecht 3/4de van de erfenis voorbehouden voor zijn kinderen. Vanaf 1 september krijgt deze algemene legataris de helft en zal nog slechts de helft voorbehouden zijn voor de eigen kinderen.”

“Is dat niet de bedoeling dan volstaat het om het testament te herroepen en er een nieuw te maken”, adviseert de juriste. “Een verklaring van behoud kan hier geen soelaas bieden. Legt u een verklaring van behoud af bij uw notaris dan geldt die enkel voor uw eerder gedane schenkingen, niet voor uw testament.”

Lees hier het volledige artikel in De Standaard van 27 juni 2018.