Logo UHasselt

menu

SeniorenUniversiteit


Programma

SeniorenUniversiteit

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

MEERDAAGSE CULTURELE REIS 2019

MEI-JUNI & SEPTEMBER 2019

  
Meerdaagse culturele reis: Duitsland

In het spoor van de zwaanridders: een belevingsreis naar het Loonse Beieren. Limburgs verleden in een Europees perspectief. Zevendaagse Cultuurhistorische busreis o.l.v. prof. dr. Jan Vaes

 

Te lang was onze Loons-Limburgse geschiedenis een voetnoot in de geschiedenishandboeken.

Prof. dr. Jan Vaes publiceerde in 2016 een nieuw standaardwerk over de Limburgse geschiedenis: ‘De graven van Loon”. Het boek staat vol boeiende verhalen en leert ons veel nieuws over Limburgse geschiedenis en erfgoed. Zijn onderzoek leverde heel wat ontdekkingen en nieuwe inzichten op. Die zelfs de band met de Nederlandse en Belgische vorstenhuizen bloot legden….

Het graafschap Loon en het prinsbisdom Luik behoorden nooit tot de Nederlanden. Zij lagen van bij hun ontstaan tot 1795 ononderbroken in het Heilig Roomse Rijk der Duitse Natie. Een graafschap, geprangd tussen twee machtige buren, het hertogdom Brabant en het prinsbisdom Luik.

Dat de Bourgondische hertogen op allerlei wijzen de Nederlanden wisten in te palmen is algemeen geweten. De graven van Loon wisten echter op hun beurt ook grote graafschappen binnen te rijven, door een uitgekiende huwelijkspolitiek: zo het graafschap Chiny op de grens met Frankrijk en het Beierse graafschap Rieneck. In dit laatste liet hun optreden indrukwekkende sporen na: burchten, abdijen en stedenschoon. We reizen dan ook door rustgevende landschappen van het grootste loofwoud van Europa: het Spessartwoud.

De Loonse graven belandden vanaf 1100 meteen in het hart van het Duitse Rijk, in de schaduw van de Duitse keizer en de machtige aartsbisschop van Mainz. Maar ze wisten altijd handig te maneuvreren tussen ‘staf en troon’ – titel van de tentoonstelling die vanaf 26 oktober 2018 tot maart 2019 in Alden Biesen zal lopen. Prof. dr. Jan Vaes is de curator.

Tijdens onze reis bezoeken we de burchten waar de graven van Loon-Rieneck resideerden, de kerken waar ze hun laatste rustplaats vonden en de door hen gestichte stadjes met goed bewaarde resten uit de middeleeuwen.

Tijdens onze ontdekkingstocht leren we ook heel wat over taal en literatuur. In Frankfurt wordt jaarlijks nog steeds de grootste Buchmesse gehouden en het is ook de geboortestad van Goethe, een van de grootste Duitse schrijvers. Mainz eert terecht Johannes Gutenberg, de grootste vernieuwer in de boekdrukkunst. Tijdens onze queeste ontdekken we ook verrassende sporen van onze eerste Nederlandse dichter, Hendrik van Veldeke.

Prof. dr. Jan Vaes zal ons door deze boeiende geschiedenis leiden op zijn onnavolgbare wijze. Niet alleen is hij een begenadigd verteller, maar als historicus en kunsthistoricus ook een autoriteit in de Limburgse geschiedenis.

Een uitzonderlijke reis, die iedere Limburger eens in zijn leven moet doen. Op zoek naar de wortels van Limburg en een ontdekking van onze Europese rol vroeger en nu.

Uiteraard vergeten we niet kennis te maken met de Duitse keuken (die trouwens steeds beter wordt) en degusteren we Rijnwijn en Frankische wijnen. En tussendoor zijn er ook enkele verrassende ontmoetingsmomenten.

Hierna volgt het voorlopige reisprogramma. Aanpassingen kunnen gebeuren op basis van gewijzigde openingsuren of speciale omstandigheden.

Reisprogramma

Dag 1: HASSELT - MAINZ - FRANKFURT

Starten doen we in Mainz waar het Duitse avontuur van de Loonse graven omstreeks 1100 begon.

Graaf Arnold I van Loon huwde omstreeks 1100 met de dochter van de burggraaf van Mainz. Bij diens overlijden nam Arnold deze belangrijke functie over: het wereldlijk gezag over de stad Mainz maar ook over het gelijknamige Erzstift. Dit verre en toch wel onverwachte huwelijk paste goed in de politiek van de Duitse keizer, die het allicht orkestreerde: het huis Loon had immers niet in de kijker gelopen tijdens de Investituurstrijd, de strijd tussen keizer en paus.

In Mainz bezoeken we o.m. de dom. Op de bronzen poort uit 1135 vinden we de namen van Arnold en Otto van Loon-Rieneck terug.

Nadien reizen we verder naar Frankfurt, momenteel de belangrijkste financiële en commerciële stad van Duitsland. De Europese centrale bank is er gevestigd. Nog steeds een van de sterke fundamenten van onze Europese (Economische) Unie. Een prachtig gebouw in een groene omgeving.

In Frankfurt verblijven we in één van de moderne zakenhotels van het hypermoderne bankenkwartier.

 

Dag 2: DAGBEZOEK FRANKFURT AM MAIN

Heden en verleden zijn nergens zo duidelijk aanwezig als in deze eerste keizerstad, die sinds de 12e eeuw hoofdstad van het Duitse rijk was.

’s Morgens doen we een wandeling door de nieuwe stadswijk en trekken parallellen met de historische bouwstijlen uit het verleden.


Na de middag brengen we een bezoek aan het historische Frankfurt. Op de Römerberg in de Römer, een historisch gebouw op het grote marktplein, werden vanaf 1147 de Duitse keizers gekozen. Na de keizerkeuze trok de stoet van keizer en keurvorsten op naar de Sint Bartholomeuskirche, voor een dankmis en vanaf 1562 voor de kroning. Om die reden werd ze Kaiserdom genoemd. Er bevindt zich ook een mooi museum.

In de Altstadt van Frankfurt staat ook de Paulskirche. Hier speelde zich in 1849 een van de belangrijkste episodes van de Duitse geschiedenis af, met verstrekkende gevolgen… Wanneer er nog tijd over is geven we vrije tijd met gelegenheid tot shopping of Kaffee mit Kuchen.


Dag 3: FRANKFURT - GELNHAUSEN - STEINAU - RIENECK

In Gelnhausen staat nog een Kaiserpfalz ten  dele  overeind.  Stad  en Pfalz danken hun ontstaan aan Frederik Barbarossa. De Duitse keizers trokken namelijk voortdurend rond en hielden in deze paltsen belangrijke vergaderingen. Op een rijksdag in Gelnhausen (1195) nam graaf Gerard van Loon het kruis op.

We bezoeken tevens de romaanse Marienkirche, door Barbarossa gebouwd in 1170. In het ongerepte stadje met talrijke vakwerkhuizen staat nog een romaans huis integraal overeind.

Steinau lag aan één van de belangrijkste Europese handelsroutes van de middeleeuwen. Toen de laatste graaf van Loon-Rieneck in 1559 overleed, ging zijn territorium deels naar Mainz, deels naar het huis van Hanau. De indrukwekkende burcht van Steinau behoorde tot het bezit van de graven van Hanau. In Steinau is het Grimm-Museum een kort bezoek waard: de beroemde sprookjesschrijvers woonden en werkten er.

Op de grens Hessen-Frankenland waren tot in het begin van de 20e eeuw heel wat kuuroorden populair, zo ook Bad Orb. Het pittoreske stadje bewaart nog integraal zijn middeleeuwse stadsmuren.

Dag 4 : RIENECK - KARLSTADT - RIENECK

Karlstadt ligt aan de Main. Zowel de burcht als de stad werden door de bisschop van Würzburg gebouwd om zich te verdedigen tegen de graven van Loon-Rieneck. De stadsmuren zijn nog steeds te bezichtigen. In de prachtige Andreaskirche vinden we de epitafen van de Voits von Rieneck, ambtenaren- burggraven die bij het uitsterven van de Loonse dynastie bestuursfuncties overnamen in naam van de bisschop van Würzburg.

We keren terug naar Rieneck en bezoeken na de middaglunch de stamburcht die de graven van Loon hier bouwden in de 12e eeuw. De donjon met zijn woonkamer en de prachtige burchtkapel bleven nagenoeg intact bewaard.


Dag 5 : RIENECK - LOHR AM MAIN - SPESSARTWALD - RIENECK

Net zoals de graven van Loon na een tijdje de burcht van Borgloon inruilden voor die van Kuringen, gingen de graven van Loon-Rieneck hun burcht in Rieneck vervangen door een nieuwe in Lohr am Main. Een stad die ze zelf hadden gesticht. Dit Schloss bleef buitengewoon goed bewaard en herbergt nu het Spessart Museum. Een museum rond de heimatgeschiedenis van dit bosrijke gebied en de geschiedenis van de graven van Rieneck. Het Alte Rathaus van Lohr is in renaissancestijl opgetrokken en herinnert aan onze oudste Loonse stadhuizen. In de plaatselijke Michaelskirche werden de leden van het grafelijk geslacht Loon-Rieneck begraven. Hun epitafen bleven bewaard.

Na de Bauernkrieg (1524-1525) kocht de laatste graaf van Loon-Rieneck een verlaten benedictijnerabdij. Hij verbouwde ze tot een burcht, Burg Schönrain: hier woonde zijn weduwe, de laatste gravin.

Dag 6 : RIENECK - WÜRZBURG - RIENECK

Niet alleen de aartsbisschop-keurvorst van Mainz was een belangrijke leenheer van de graven van Loon-Rieneck, maar ook de prins-bisschoppen van Würzburg. Zij bewoonden een uitstekend bewaard en uitgestrekt Schloss, hoog boven deze stad gelegen: de Marienburg. Bij ons bezoek genieten we van spectaculaire gezichten op de benedenstad. Na de lunch in de Marienburg bezoeken we de Residenz, door de prins-bisschoppen gebouwd in de 18e eeuw. Een van de mooiste barokpaleizen van Europa en werelderfgoed met adembenemende fresco’s van Tiepolo.

Tijdens een korte, afsluitende stadswandeling lopen we nog de indrukwekkende romaanse kathedraal binnen en bereiken de brug over de Main: een romantische afsluiter van de dag.

Dag 7: RIENECK - ASCHAFFENBURG - HASSELT

Lodewijk III van Loon stichtte met zijn vrouw in 1232 de cisterziënzerinnenabdij van Himmelthal. We brengen een kort bezoek aan dit Beierse Herkenrode…

De keurvorsten van Mainz bouwden in het begin van de 17e eeuw een immens buitengoed in Aschaffenburg: de Johannisburg. Op een boogscheut daarvandaan staat een van de oudste abdijen van Beieren, het Sankt Peter und Alexanderstift.

We gebruiken er de afscheidslunch in het historisch kader van Johannesburg.

We keren terug naar Hasselt met de nodige stops onderweg.