Logo UHasselt

menu

Tech Transfer Office


Tech Transfer Office

Logo UHasselt Universiteit Hasselt - Knowledge in action

INTELLECTUELE EIGENDOM

Intellectuele rechten zijn rechten ter bescherming van de "voortbrengselen van de geest". Het meest gekende voorbeeld is het octrooi, dat wordt aangevraagd ter bescherming van een technische uitvinding. Vindingen van onderzoekers aan een universiteit komen volgens het universiteitendecreet steeds toe aan de universiteit.

Mijn vinding ziet het daglicht, wat nu?
Elke onderzoeker is verplicht om vindingen vóór elke vorm van bekendmaking te melden aan TTO. TTO analyseert de beschermings- en valorisatiemogelijkheden.

Heb ik zelf ook voordeel bij het melden van mijn vinding?
Jazeker! Hoewel de rechten toekomen aan de universiteit, legt het interne 'Reglement inzake de valorisatie van onderzoeksresultaten' een verdeelsleutel vast voor de netto-opbrengsten ervan. Op die manier vloeit een deel van de opbrengsten terug naar de betrokken onderzoekers en hun onderzoeksinstituut of -groep.

Mag ik vrij publiceren over mijn vinding?
Een belangrijke voorwaarde voor intellectuele rechten is vaak de nieuwheid van de vinding. Het is daarom niet mogelijk om eerst een artikel te publiceren en nadien pas TTO in te schakelen. Ook een eigen publicatie zorgt ervoor dat de vinding openbaar wordt en dus afbreuk doet aan de nieuwheid ervan.

Voor meer info kan u rechtstreeks contact opnemen met de TTO-medewerker in uw domein.


De wetgever riep intellectuele rechten in het leven om mensen ertoe aan te zetten hun creatie te delen met de maatschappij. Het kwam immers vaak voor dat zulke creaties geheim werden gehouden uit angst dat anderen ermee aan de haal zouden gaan. Het toekennen van intellectuele rechten kwam aan deze bekommernis tegemoet: de schepper maakt zijn/haar creatie kenbaar aan de maatschappij – die baat heeft bij deze vooruitgang – en ontvangt daarvoor als tegenprestatie een monopolierecht op deze uitvinding. Uiteraard is het steeds mogelijk om intellectuele rechten over te dragen aan derden of een licentie (gebruiksrecht) te verstrekken.

Intellectuele rechten gelden slechts voor een bepaalde periode, die afhankelijk van het soort recht erg uiteenlopend kan zijn. Zo wordt een octrooi in beginsel toegekend voor een periode van 20 jaar, terwijl een auteursrecht tot maar liefst 70 jaar na het overlijden van de auteur van kracht blijft.

Intellectuele rechten zijn bovendien steeds geografisch beperkt. De bescherming van een intellectueel recht kan worden aangevraagd voor een land of een ruimere regio, zoals Europa.

Er bestaan verschillende soorten van intellectuele rechten. De meest voorkomende soorten zijn de volgende:

  • octrooirechten ter bescherming van een (technische) uitvinding
  • merkenrechten ter bescherming van een merk
  • kwekersrechten ter bescherming van een kwekersproduct
  • tekeningen- en modellenrecht ter bescherming van een tekening (tweedimensionaal) of een model (driedimensionaal)
  • auteursrechten ter bescherming van een werk van letterkunde of een kunstwerk

Schematisch overzicht intellectuele rechten.

Intellectuele rechten komen in de eerste plaats toe aan de schepper van de creatie. Wie bijvoorbeeld een octrooieerbare uitvinding verwezenlijkt, kan in principe in eigen naam een octrooiaanvraag indienen. Hierdoor verwerft men gedurende een bepaalde periode het monopolierecht op deze uitvinding. Dit recht kan men steeds overdragen of in licentie geven aan derden.

Echter, in het arbeidsrecht geldt voor de meeste intellectuele rechten het principe van de “vruchten van de arbeid”. Dit impliceert dat een werknemer zijn/haar arbeidskracht ter beschikking stelt in ruil voor loon. Een creatie verwezenlijkt in het kader van een arbeidsovereenkomst komt dus in beginsel niet toe aan de werknemer, maar aan de werkgever.

Specifieke regelgeving voor universiteiten

Voor de universiteiten geldt daarnaast een bijkomende regeling, vastgelegd in de Codex Hoger Onderwijs. Daarin wordt onder meer bepaald dat de vermogensrechten op vindingen aan universiteiten uitsluitend toekomen aan de universiteit zelf.

Reglement Universiteit Hasselt

Hoewel vermogensrechten op vindingen steeds toekomen aan de universiteiten, legt het 'Reglement inzake de valorisatie van onderzoeksresultaten' een verdeelsleutel van de netto-opbrengsten van deze vindingen vast. Op die manier vloeit een deel van de opbrengsten steeds terug naar de betrokken onderzoekers.

Het belang van octrooien

Octrooien ("patents" in het Engels) dienen ter bescherming van uitvindingen die nieuw, inventief en industrieel toepasbaar zijn. De wetenschappelijke onderzoeksresultaten van de Universiteit Hasselt komen geregeld in aanmerking voor de ruime bescherming die een octrooi biedt. Octrooien vormen met andere woorden een zeer belangrijke vorm van intellectuele rechten.

Dankzij overeenkomsten met Vlaamse expertisecentra staan juridische experts ter beschikking voor het helpen opstellen en indienen van deze octrooiaanvragen. De coördinatie hiervan gebeurt steeds door TTO. Medewerkers van de Universiteit Hasselt die een octrooieerbare vinding hebben ontwikkeld, melden dit zo snel mogelijk aan Lien Geunis. De goedkeuring voor het indienen van een octrooiaanvraag hangt evenwel af van de Octrooiraad.

Octrooiportfolio van de Universiteit Hasselt

De procedure van een octrooiaanvraag biedt een groot voordeel: elke octrooiaanvraag wordt immers opgenomen in een databank die vrij toegankelijk is. Een octrooiendatabank vormt met andere woorden een onuitputtelijke bron van gratis beschikbare technologie !

Infosessies intellectuele eigendom

Info materialenonderzoek

Info software

Info biomedisch onderzoek

Belangrijke databanken:

Espacenet: 70 miljoen octrooipublicaties uit meer dan 80 landen

US Patent and Trademark Office: octrooipublicaties uit de Verenigde Staten

IBM databank: databank met focus op ICT

The Lens

Andere links

Belgische Dienst voor Intellectuele Eigendom