Project R-16991

De rol van identiteitsbreuk in de trans-Atlantische crisis rond de rechtsstaat (Onderzoek)

In de hele trans-Atlantische regio staan de normen van de rechtsstaat onder aanhoudende druk. Bestaande theorieën erkennen in toenemende mate de sociaal-culturele infrastructuur van de rechtsstaat, maar ze geven onvoldoende uitleg over hoe de normen van de rechtsstaat afhankelijk zijn van het gezamenlijke vermogen van een staatsgemeenschap om zichzelf voor te stellen als een politieke eenheid. Dit project vult die leemte door 'identiteitsbreuk' te theoretiseren: het geleidelijke proces waarbij de mogelijkheid van een constitutionele staat om zichzelf als een politieke eenheid voor te stellen, in de loop van de tijd afbrokkelt. Aan de hand van een vergelijkende casestudie onderzoekt het project twee crisismomenten: het Ierse wetsvoorstel inzake strafrecht (haatmisdrijven) (2022) en de uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof in de zaak Dobbs v. Jackson Women's Health Organization (2022). Door na te gaan hoe formele (rechtszekerheid/stabiliteit), institutionele (checks and balances/rechterlijke autoriteit) en inhoudelijke (rechten en gelijkheid) normen van de rechtsstaat in deze episodes ter discussie werden gesteld, betoogt het project dat deze normen structureel afhankelijk zijn van een gedeelde constitutionele identiteit om in de praktijk te kunnen worden gerealiseerd. Het resultaat is een verfijnde sociaal-culturele beschrijving van het afbrokkelen van de rechtsstaat met implicaties voor het diagnosticeren van en reageren op hedendaagse achteruitgang.

16 september 2026 - 15 september 2030