Project R-17007

Van moleculaire signalen tot managementbeslissingen: Ontwikkeling van een kwantitatief AOP-raamwerk voor slimme sanering van NORM- en historisch vervuilde locaties. (Onderzoek)

Een doeltreffend beheer van NORM-locaties en historisch verontreinigde sites in Europa hangt in toenemende mate af van ons vermogen om de ecologische risico's van complexe combinaties van ioniserende straling, metalen en klimaatgerelateerde stressfactoren kwantitatief in te schatten. De huidige beoordelingsmethoden zijn gebaseerd op vereenvoudigde grenswaarden, waarbij elke stressfactor afzonderlijk wordt beschouwd en de nadruk ligt op op korte termijn en op individueel niveau. Dit leidt tot conservatieve aannames, kostelijke oversanering en soms tot een minder doelgerichte aanpak van milieurisico's. Dit project ontwikkelt een kwantitatieve Adverse Outcome Pathway (qAOP)-toolbox die meetbare moleculaire responsen rechtstreeks koppelt aan effecten op populatieniveau onder realistische, chronische blootstellingsomstandigheden. Door deze mechanistische inzichten te integreren in procesgebaseerde populatiemodellen kunnen we beslissingscriteria ontwikkelen die zowel gevoeliger zijn, door vroegtijdige waarschuwing mogelijk te maken, als specifieker, door effecten correct aan bepaalde stressfactoren toe te schrijven. Zo biedt het project regelgevende instanties en de industrie een transparant, wetenschappelijk onderbouwd kader om saneringsmaatregelen te prioriteren. Om deze aanpak te ontwikkelen en te demonstreren, wordt rijst (Oryza sativa), een monocotyle modelsoort, gebruikt als indicator voor energieverdeling en stressresponsroutes op plantniveau die relevant zijn voor terrestrische ecosystemen. Het project combineert gerichte experimenten met ioniserende straling, metalen en droogte met kwantitatieve modellering en valideert de ontwikkelde aanpak aan de hand van een casestudy van een NORM-locatie of historisch verontreinigde site. Het uiteindelijke resultaat is een direct toepasbare beoordelingsmethodologie die risicogestuurde, kosteneffectieve en toekomstgerichte strategieën voor milieusanering ondersteunt.

16 oktober 2026 - 15 oktober 2030