Living Lab Leemsteen
Het Living Lab Leemsteen is een interdisciplinair onderzoeksproject dat het potentieel van leemsteen als duurzaam en circulair bouwmateriaal binnen de Vlaamse bouwsector onderzoekt.
Van aarde naar waarde
Het Living Lab Leemsteen is een interdisciplinair onderzoeksproject dat het potentieel van leemsteen als duurzaam en circulair bouwmateriaal binnen de Vlaamse bouwsector onderzoekt. Vertrekkend vanuit de volledige keten, van grondstof en productie tot ontwerp, uitvoering en gebruik, brengt het living lab onderzoekers, ontwerpers, aannemers en producenten samen rond concrete praktijkvragen.
Het project werd opgezet binnen het driejarige VLAIO Living Lab Circulaire Economie Living Lab Leemsteen Van aarde naar waarde en gecoördineerd door de Universiteit Hasselt, in samenwerking met a2o, Democo, Buildwise, brickZ en BC materials. Door experimenteel onderzoek te koppelen aan reële bouwprojecten werden ontwerp en uitvoeringsprincipes systematisch getest en verfijnd. Tegelijk werd ingezet op het verzamelen en integreren van gebruikerservaringen en het analyseren van technische en organisatorische uitdagingen in zowel ontwerp als uitvoering.
De praktijkgids
Een belangrijk resultaat van het living lab is deze praktijkgids. Het boek bundelt tweeëndertig praktijkcases uit West Europa waarin leemsteen een centrale rol speelt binnen het architecturale concept en de materiaalstrategie. De selectie kwam tot stand in overleg met projectpartners, architecten, aannemers en producenten en biedt een representatief beeld van de huidige stand van zaken.
De gids omvat zowel projecten die in België binnen het kader van het living lab werden gerealiseerd als Europese referentieprojecten die werden bezocht omwille van hun alternatieve aanpak of hun doorgedreven toepassing van leemsteen. Elk project vertrekt vanuit een specifieke context, maar samen tonen de cases hoe leemsteen vandaag op uiteenlopende manieren wordt ingezet.
Onderzoek en internationale verdieping
Binnen het living lab werden verschillende projecten van nabij opgevolgd, met aandacht voor ontwerpkeuzes, uitvoering op de werf en ervaringen van alle betrokken actoren. Daarnaast werd het onderzoek verruimd met een internationale invalshoek. In landen zoals Duitsland, Frankrijk en Zwitserland is de toepassing van leemsteen op het vlak van regelgeving en praktische implementatie verder ontwikkeld. Om deze context beter te begrijpen werden ongeveer honderd internationale projecten in kaart gebracht en werden vijftien projecten bezocht samen met de betrokken architecten. Deze bezoeken leverden waardevolle inzichten en lessons learnt op die werden vertaald naar de Vlaamse context.
Inhoud en opbouw van het boek
De analyse van elke case is gebaseerd op één of meerdere sitebezoeken en een diepte interview met de architect of bouwpartner. Daarbij werden ontwerp en uitvoeringskeuzes kritisch bevraagd. Dit resulteerde in een beter inzicht in het gedrag van leemsteenmetselwerk in de praktijk, de prestaties op lange termijn en de ervaringen van gebruikers, ontwerpers en uitvoerders.
Voor elk project bevat het boek:
- een projectbeschrijving met focus op context en materiaalkeuzes
- een analyse van ontwerp en uitvoering
- een uitgewerkt constructiedetail dat toont hoe het leemsteenmetselwerk werd ontworpen en gebouwd
- fotografisch materiaal en observaties ter plaatse
De geselecteerde projecten bestrijken een brede waaier aan typologieën en schaalniveaus. In sommige projecten vormt leemsteen één specifiek onderdeel, in andere is het materiaal integraal opgenomen in het volledige ontwerp. Samen schetsen de cases een genuanceerd en inspirerend beeld van de mogelijkheden van leemsteen in hedendaagse architectuur.
Download en verdere informatie
De praktijkgids is beschikbaar als online publicatie en kan vrij worden gedownload via het formulier hieronder.
- Voor meer achtergrond over het onderzoeksproject kan u terecht op de website: www.livinglableemsteen.be.
- Voor bijkomende informatie, vragen of samenwerkingen kan u contact opnemen via info@livinglableemsteen.be.
Dit onderzoek werd gefinancierd door:
VLAIO is het aanspreekpunt van de Vlaamse overheid voor alle ondernemers in Vlaanderen. VLAIO stimuleert en ondersteunt innovatie en ondernemerschap en werkt, in samenwerking met tal van partners, aan een gunstig ondernemingsklimaat.
VLAIO zet sterk in op circulair ondernemen. Daarom ontving dit VLAIO-project steun en middelen van het NextGenerationEU-fonds van de Europese Commissie.