Gastcolleges Ing. & Maatschappij

Prof. dr. Yves Moreau (KULeuven)

Yves Moreau is gewoon hoogleraar bio-informatica aan de KU Leuven. Zijn team richt zich op artificiële intelligentie en machinelearningalgoritmen voor de integratie van complexe data in de klinische genomica, de analyse van klinische praktijkgegevens en geneesmiddelenonderzoek. Daarnaast is hij een “concerned scientist" die zich buigt over de vraag hoe informatietechnologie en artificiële intelligentie onze wereld veranderen en hoe we ervoor kunnen zorgen dat die transformatie iedereen ten goede komt. In het bijzonder verzet hij zich actief tegen de opkomst van surveillancemaatschappijen die mogelijk is geworden door technologische vooruitgang. Hij onderzoekt actief het misbruik van DNA-profileringstechnologie in Xinjiang, Tibet en Koeweit. Naast de verantwoordelijkheid van overheden, wijst hij ook dat de aansprakelijkheid van technologiebedrijven voor het roekeloos leveren van technologie die een sleutelrol speelt bij mensenrechtenschendingen. Bovendien ijvert hij voor de herevaluatie van onethisch biometrisch onderzoek, met name in de forensische populatiegenetica en de gezichtsherkenning, en heeft hij tot dusver de intrekking van 50 onethische tijdschriftartikelen bekomen. Zijn werk kwam aan bod in vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften zoals Nature en Science, en in nieuwsmedia zoals The New York Times, The Guardian en de BBC. Hij ontving in 2023 de Einstein Foundation Individual Award for Promoting Quality in Research en in 2025 een eredoctoraat in de wetenschappen en technologie van UCLouvain. www.yvesmoreau.net

Ethiek is geen afvinkoefening

De snelle ontwikkeling van generatieve AI maakt de ethische en privacyvraagstukken die AI oproept nog urgenter dan voorheen. Hoewel er belangrijke wetgevende stappen zijn gezet (zoals de AVG en de Europese AI-verordening) en het bewustzijn van ethische kwesties rond AI aanzienlijk is toegenomen, blijft de vraag open of dit een substantiële impact zal hebben in een geglobaliseerde wereld waarin grote spelers met elkaar wedijveren in de race om kunstmatige intelligentie. Een casestudy over ethische tekortkomingen in onderzoek naar forensische DNA-profilering van kwetsbare etnische groepen laat zowel enkele successen als belangrijke tekortkomingen zien in de ethische toetsing van academisch onderzoek. Een tweede casestudy, over het voortdurende gebruik van een videotrackingdataset in strijd met de beginselen van wetenschappelijke integriteit, laat zien dat de academische gemeenschap er niet in slaagt elementaire ethische richtlijnen te handhaven. Een meer ethische benadering van technologie vereist niet alleen een coherent ethisch en juridisch kader, maar ook een fundamentele cultuurverandering binnen de gemeenschappen die nieuwe technologie ontwikkelen; zonder die verandering zal ethiek grotendeels worden ervaren als een bureaucratische hindernis en een kwestie van vakjes afvinken.

Prof. dr. Jan Vanrie (UHasselt)

Prof. dr. Jan Vanrie behaalde een doctoraat in de Psychologische Wetenschappen (KU Leuven, 2005) en is hoofddocent Menswetenschappen en Onderzoeksmethodologie aan de Faculteit Architectuur en Kunst van de UHasselt. Aan de faculteit coördineert hij de groep 'ArcK-Designing for More', die onderzoekt hoe verschillende soorten omgeving door mensen worden ervaren en hoe ontwerpers kunnen worden ondersteund bij het creëren van omgevingen en ruimtes die leiden tot meer inclusie, meer beleving en meer welbevinden. Zijn eigen onderzoek bevindt zich op het snijvlak van omgevingspsychologie, (interieur)architectuur, design en educatie, met een bijzondere focus op diversiteit, zorg- en onderwijsinstellingen en inclusief ontwerp/universal design.

Ontwerpen door, voor of met mensen?

Een gebouw ontwerpen is meer dan mooie ruimtes creëren. Maar wie bepaalt eigenlijk wat een goed ontwerp is? En voor wie ontwerp je eigenlijk als ingenieur of architect? In deze lezing duiken we aan de hand van enkele confronterende stellingen en concrete projecten in de ethische, morele en praktische dilemma’s van mensgericht ontwerpen. Niet om eenvoudige antwoorden te geven, wel om samen na te denken over belangrijke vragen over inclusie, toegankelijkheid, participatie en de impact van ontwerp op mens en maatschappij, nu en in de toekomst.

Dr. Kris Goffin (UMaastricht)

Een gebouw ontwerpen is meer dan mooie ruimtes creëren. Maar wie bepaalt eigenlijk wat een goed ontwerp is? En voor wie ontwerp je eigenlijk als ingenieur of architect? In deze lezing duiken we aan de hand van enkele confronterende stellingen en concrete projecten in de ethische, morele en praktische dilemma’s van mensgericht ontwerpen. Niet om eenvoudige antwoorden te geven, wel om samen na te denken over belangrijke vragen over inclusie, toegankelijkheid, participatie en de impact van ontwerp op mens en maatschappij, nu en in de toekomst.

Emotionele AI: je chatbot als therapeut, je ex als chatbot

Wat als je ex een chatbot is? Steeds meer mensen gebruiken artificiële intelligentie voor gezelschap en emotionele steun. Met een AI-companion kan je een virtuele partner creëren. Een rouwbot kan een overleden dierbare digitaal nabootsen. Met een exbot kan je na een relatiebreuk een digitale versie van een ex-partner maken.

Emotionele AI roept heel wat filosofische vragen op. Rouwbots en exbots lijken bijvoorbeeld erg ethisch problematisch. Toch zijn er ook voorstanders. In deze presentatie bekijk ik daarom de belangrijkste voor- en nadelen van emotionele chatbots.