Onderzoek naar pancreaskanker aan UHasselt, één van de meest agressieve en moeilijk te behandelen kankers, krijgt een stevige impuls. Het Limburgs Kankerfonds LIKAF schenkt namelijk een eerste schijf van 100.000 euro aan het Pancreas Fonds van Universiteitsfonds UHasselt. Met dit geld wordt een innovatief AI-model ontwikkeld dat chirurgen ondersteunt bij complexe pancreasoperaties. Het model helpt om operatierisico’s beter in te schatten, ingrepen nauwkeuriger voor te bereiden en behandelingen verder te personaliseren. “Deze schenking van LIKAF is een mooie steun voor het verder ontwikkelen van kwaliteitsvolle en toekomstgerichte zorg voor patiënten met pancreaskanker”, zeggen prof. dr. Gregory Sergeant en dr. Jens Voortmans, verbonden aan het Limburg Clinical Research Center (LCRC).
Pancreaskanker behoort tot de kankers met de laagste overlevingskansen. De ziekte wordt frequent pas in een laat stadium ontdekt, waarbij de kanker vaak al is uitgezaaid in het lichaam of te sterk vergroeid blijkt met belangrijke aanliggende bloedvaten. De behandelingsmogelijkheden voor de patiënt zijn eerder beperkt, slechts 15 tot 20 procent van de patiënten komt in aanmerking voor een operatie.
Die beslissing voor een operatie wordt vandaag genomen door een multidisciplinair team van specialisten op basis van patiëntgegevens en medische beeldvorming zoals CT-scans. Met deze schenking van het Limburgs Kankerfonds willen onderzoekers verbonden aan UHasselt en het Jessa Ziekenhuis nu een innovatief AI-model ontwikkelen dat chirurgen helpt om de complexiteit van een mogelijke pancreasoperatie objectief in te schatten. “Het model, waarvan de ontwikkeling reeds gestart is, is een software die op de achtergrond meekijkt met de chirurg. Het kijkt naar alle relevante patiënteninformatie, leest de CT-scan, tekent de tumor, omliggende bloedvaten en organen af en beoordeelt hun onderlinge relatie. Daarna vertaalt het AI-model die gegevens naar een objectieve complexiteitsscore”, zegt prof. dr. Gregory Sergeant, pancreaschirurg en hoofdonderzoeker (Jessa Ziekenhuis/UHasselt/LCRC). LIKAF heeft alvast ook de intentie om het project de komende drie jaar financieel te blijven ondersteunen.
“Je kan het model zien als een hulpmiddel dat de chirurg ondersteunt bij beslissingen rond de operatie. Bijvoorbeeld bij de keuze van techniek (robot-geassisteerd of open chirurgie), bij de inschatting van het operatierisico en bij de planning van de ingreep. Een hoge complexiteitsscore kan de chirurg erop wijzen dat hij moet anticiperen op technische uitdagingen tijdens de operatie, zoals een vaatreconstructie ter hoogte van de tumor. Het model neemt met het bepalen van een complexiteitsscore overigens geen enkele beslissing, dat blijft de verantwoordelijkheid van de arts”, zegt dr. Jens Voortmans, chirurg in opleiding en doctoraatsonderzoeker (Jessa Ziekenhuis, UHasselt en KU Leuven).
Het AI-model biedt ook mogelijkheden voor (inter)nationale analyses om operatietechnieken, patiëntengroepen en centra objectief met elkaar te vergelijken. “Deze studie loopt over vier jaar en bouwen we op in drie fases”, zegt Gregory Sergeant. “Eerst leggen we de basis van het model met een grote internationale databank van CT-scans, waarmee het algemene patronen in pancreasbeeldvorming leert herkennen. Vervolgens trainen en verfijnen we het model verder op de gegevens van alle pancreasoperaties die sinds 2020 in Limburg werden uitgevoerd en geanonimiseerd verzameld zijn in het Belgisch Kankerregister. In de laatste fase valideren we het model op nationaal niveau, via een samenwerking met de andere Belgische pancreascentra, om na te gaan of het daar ook betrouwbaar presteert.”
“Elke stap die leidt tot een betere behandeling of een grotere kans op herstel voor kankerpatiënten verdient onze steun. Met deze eerste schijf van 100.000 euro nemen we als Limburgs Kankerfonds een meerjarig engagement op voor een onderzoeksproject dat innovatie en patiëntenzorg op unieke wijze samenbrengt. Onze schenking vormt een belangrijke hefboom om bijkomende middelen en expertise te mobiliseren en zo de ontwikkeling van dit baanbrekende AI-model voor pancreaschirurgie mogelijk te maken. Dit project sluit naadloos aan bij onze missie om te investeren in onderzoek dat de toekomst van de kankerzorg mee vormgeeft, patiënten betere perspectieven biedt en de opbouw en verankering van hoogwaardige wetenschappelijke en klinische expertise in Limburg versterkt”, aldus Kris Motmans, voorzitter van het Limburgs Kankerfonds.
foto: Kris Motmans, voorzitter Limburgs Kankerfonds
De overheid koos er eerder al voor om complexe pancreaschirurgie via conventies te concentreren in een beperkt aantal centra, om de kwaliteit te versterken. In Limburg wordt deze zorg, in samenwerking met alle ziekenhuizen, geconcentreerd in het Jessa Ziekenhuis onder leiding van prof. Sergeant. “Het is erg belangrijk dat hieraan ook wetenschappelijk onderzoek wordt verbonden, want in de strijd tegen pancreaskanker zijn onderzoek en innovatie ontzettend belangrijk”, zegt prof. dr. Piet Stinissen, voorzitter van het Limburg Clinical Research Center. “Het is onder meer dankzij schenkingen zoals deze van LIKAF dat we binnen het Limburg Clinical Research Center (LCRC), de samenwerking tussen UHasselt, Jessa Ziekenhuis en ZOL, kunnen verder bouwen aan kwaliteitsvolle patiëntenzorg in Limburg.”
Alle info: Pancreas Fonds Universiteitsfos UHasselt.
foto: prof. dr. Piet Stinissen, voorzitter LCRC