Bekijk de inhoud van deze pagina
Citizen Science @ UHasselt
Wetenschap is er voor iedereen. Via Citizen Science (burgerwetenschap) werken burgers en onderzoekers van de UHasselt samen om maatschappelijke vragen te beantwoorden. Bekijk hier alle UHasselt-projecten en ontdek hoe je zelf aan de slag kunt gaan.
Wat is Citizen Science?
Volgens Scivil, het Vlaamse Kenniscentrum voor Citizen Science, is citizen science "wetenschappelijk onderzoek dat in zijn geheel of gedeeltelijk door niet-wetenschappers (burgers) wordt uitgevoerd, vaak in samenwerking met of onder begeleiding van professionele wetenschappers. De burgers die deelnemen aan een citizen-scienceproject worden burgerwetenschappers of citizen scientists genoemd." Voor een uitgebreide definitie verwijzen we naar de 10 principes van de burgerwetenschap die de European Citizen Science Association formuleerde.
Citizen science is dus een veelzijdige term. De invulling van jouw rol hangt volledig af van het project: van het testen van de bodemkwaliteit van je tuin of het installeren van een slimme sensor aan je gevel tot het transcriberen van teksten. In sommige projecten helpen burgers zelfs met het bedenken van onderzoeksvragen of het verspreiden van de resultaten. Of je nu eenmalig bijdraagt of nauw betrokken bent bij het onderzoeksproces: jouw deelname maakt het verschil voor de wetenschap.
Waarom UHasselt inzet op Citizen Science
Als civic universiteit wil de UHasselt een brug slaan tussen de academische wereld en de maatschappij. Citizen science is daarom een essentieel onderdeel van onze visie op Open Science. Het stelt het publiek in staat om actief deel te nemen aan onderzoek. Hierdoor leer je als burger meer over wetenschappelijke processen en groeit het begrip voor de wetenschap.
Voor onze onderzoekers levert deze samenwerking ook enorme voordelen op. Het biedt toegang tot grote hoeveelheden data uit anders ontoegankelijke locaties en zorgt voor frisse, nieuwe inzichten. Het is een echte win-winsituatie.
Lopende projecten
Enforce: Bodemsanering
In samenwerking met provincie Antwerpen onderzoekt UHasselt de impact van PFAS en zware metalen in privétuinen nabij industriegebieden. Burgers participeren door testplanten te kweken en de bodem te monitoren met sensoren. Zo brengen we de overdracht van vervuiling naar gewassen in kaart voor betere richtlijnen in Vlaanderen.
Field Research Centre
Aan de rand van het Nationaal Park Hoge Kempen bundelt UHasselt krachten voor biodiversiteitsonderzoek. Vrijwilligers verzamelen data over de lokale fauna en flora, terwijl in de Ecotron gecontroleerde klimaatexperimenten plaatsvinden. Dit levert waardevolle inzichten in hoe onze natuur reageert op klimaatverandering.
FlatWormWatch
Help jij mee om zeldzame landplatwormen op te sporen?
Deze verborgen indringers bedreigen onze bodem en biodiversiteit. Door als burger simpelweg waarnemingen in je tuin te melden, help je wetenschappers van de UHasselt en partners om deze invasieve soorten in kaart te brengen en onze lokale natuur er tegen te beschermen.
IMR blue zone
Dit grootschalige project onderzoekt samen met internationale universiteiten hoe we de levensstijl in de Maas-Rijnregio kunnen verbeteren. Burgers monitoren hun eigen gezondheid via wearables en vragenlijsten. De data helpen onderzoekers en zorgverleners om praktische richtlijnen en digitale leermodules te ontwikkelen voor een gezondere samenleving.
Limburgs Geboortecohort
Help mee ontdekken hoe de omgeving de gezondheid van onze kinderen beïnvloedt. Vanaf de geboorte tot in de tienerjaren volgen we de ontwikkeling van jouw kind. Deelname aan kleine tests en vragenlijsten geeft inzicht in de invloed van genen en milieu op een gezonde toekomst voor de volgende generaties.
Stiemerlab
UHasselt werkt samen met inwoners van Genk, onderzoekers en partners om de waterkwaliteit van de Stiemerbeek op te volgen. Getrainde burgers meten de vervuiling en biodiversiteit via sensoren. Deze langdurige monitoring brengt de Stiemervallei in kaart en vergroot de publieke bewustwording.
THINK³ lab
In het THINK³ lab test je en bedenk je samen met onderzoekers slimme oplossingen voor de zorg, zoals betere hulp voor mantelzorgers of veilig medicijngebruik. Door jouw ervaringen als patiënt of burger te delen, help je wetenschappers om de zorg menselijker en eenvoudiger te maken voor iedereen.
WASP Project
Waarom beschermen we de ene diersoort wel en de andere niet? In dit wereldwijde onderzoek help jij wetenschappers te begrijpen hoe mensen naar biodiversiteit kijken. Door simpelweg afbeeldingen van dieren en planten te beoordelen, bouw je mee aan een gigantische database die helpt om natuurbehoud eerlijker en effectiever te maken.
Afgelopen projecten
Bodemleven
Hoe gezond is de grond onder jouw voeten? In dit grootschalige onderzoek brengen UHasselt en 1.000 Limburgers de biologische rijkdom van hun eigen tuinbodem in kaart. Door data te verzamelen op privéterreinen die voor wetenschappers anders ontoegankelijk zijn, verkrijgen we unieke inzichten in de lokale biodiversiteit en bodemkwaliteit.
Co-Ci Phil
UHasselt werkt samen met verschillende universiteiten aan de uitbouw van citizen science in de Filipijnen. Via workshops en trainingen leren docenten en onderzoekers hoe ze duurzame, milieugerichte projecten opzetten. Dit traject ondersteunt de oprichting van het Philippine Citizen Science Network en versterkt lokale expertise en samenwerking.
Grootste Limburgonderzoek
In samenwerking met Het Belang van Limburg bevraagt UHasselt duizenden inwoners over hun welzijn, identiteit en de toekomst van de regio. Deze data geven een uniek beeld van de Limburgse samenleving en helpen onderzoekers om maatschappelijke trends en behoeften lokaal in kaart te brengen.
I-Change
In het 'Hasselt Living Lab' (IMOB) onderzoeken burgers hoe hun dagelijkse keuzes het klimaat beïnvloeden. Met MeteoTrackers brengen deelnemers temperatuurverschillen tussen versteende en groene wijken in kaart, terwijl ze hun eigen CO₂-uitstoot berekenen. Deze directe inzichten motiveren inwoners om hun ecologische voetafdruk te verkleinen.
In de BRES voor water
De Provincie Limburg en UHasselt slaan de handen ineen om de impact van droogte op Limburgse beken in kaart te brengen. Burgers meten via een app de waterstanden en ecologische kwaliteit in hun eigen buurt. Deze verzamelde data maken het mogelijk om in de toekomst droogtemaatregelen op maat van specifieke beken te nemen.
Slimme signaalfunctie Smartschool
UHasselt onderzoekt samen met leerkrachten en leerlingen hoe AI op een ethische manier vroegtijdige ondersteuning kan bieden bij leerachterstand. Door middel van workshops worden publieke waarden gewaarborgd, zodat technologie de menselijke ondersteuning in het onderwijs niet vervangt, maar versterkt.
Aan de slag
Voor burgers & deelnemers
Benieuwd naar meer? Vind tientallen lopende burgerwetenschapsprojecten in Vlaanderen op Iedereen Wetenschapper
Heb je een wetenschappelijke vraag waarop je geen antwoord vindt? Stel hem aan een expert via Ikhebeenvraag.be
Voor onderzoekers
Heb je zelf een citizen science-project lopen of in de steigers staan? Laat het ons weten via wetenschapscommunicatie@uhasselt.be om het hier op te nemen.
Wil je een project opstarten, financieren of communiceren? Neem een kijkje tussen deze hulpbronnen:
- Kenniscentrum Scivil is hét aanspreekpunt voor burgerwetenschap in Vlaanderen. Ontdek hun projecten, gidsen en handleidingen.
- Waar moet een goed project aan voldoen? De European Citizen Science Association (ECSA) zette de 10 belangrijkste richtlijnen op een rij.
- Deel jouw expertise of zoek inspiratie binnen het grootste Europese citizen science-platform.
Benieuwd wat we samen al hebben bereikt? Duik in de verhalen van onze Citizen Science projecten!
Een vraag of opmerking?
Heb je een vraag, opmerking of wens je meer informatie over Citizen Science? Neem dan contact op met wetenschapscommunicatie@uhasselt.be
Voor specifieke ondersteuning bij datamanagement (DMP) of privacyvraagstukken (GDPR) helpt de RDM-support je graag verder. Wil je meer weten over de bredere context? Neem dan een kijkje op de Open Science-pagina.