UHasselt reikt eredoctoraten uit aan vijf wetenschappers die bijdragen aan een zorgzame toekomst

De vijf nieuwe eredoctoren combineren academische excellentie met een sterke maatschappelijke impact, waarbij ze allen streven naar een zorgzamere wereld. Zo zetten ze zich in voor betere gezondheidszorg, kinderrechten, digitale inclusie, het kritisch vormgeven van onze digitale wereld en de bescherming van academische vrijheid. Hun werk toont hoe wetenschap niet losstaat van de samenleving, maar actief kan bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.

Prof. dr. Yury Gogotsi is een absolute grootheid op het gebied van materiaalwetenschappen. Hij is de ontdekker van ‘MXenen’, een familie 2D-materialen die ondertussen wereldwijd gebruikt worden in toepassingen voor energieopslag, sensoren, elektronica en de biomedische sector. Met meer dan 900 peerreviewpublicaties en 337.000 citaties heeft Yury Gogotsi een indrukwekkende academische impact en met meer dan 60 toegekende octrooien, 30 licenties en de opstart van verschillende bedrijven om MXenen-toepassingen naar de industrie te brengen, toont hij hoe wetenschappelijk onderzoek zorgt voor baanbrekende innovatie.

Oekraïne

In zijn geboorteland Oekraïne legde Yury Gogotsi de basis voor zijn latere wetenschappelijke carrière die hem bracht tot een uitgebreide carrière in de Verenigde Staten. Na de inval door Rusland zette hij tal van initiatieven op om Oekraïense wetenschappers en instituten te helpen. Zo zette hij academische samenwerkingen op met onderzoekers en online sessies met studenten, en pleitte hij bij overheden en financieringsorganisaties voor een versnelde visumprocedure voor wetenschappers uit Oekraïne. Hij brak daarbij ook een lans voor het vrijmaken van noodfinanciering voor tijdelijke posities aan universiteiten en onderzoeksinstituten wereldwijd. “Prof Gogotsi is een rolmodel die zich inzet voor academische vrijheid en onderzoek van wereldklasse combineert met valorisatie met impact”, zegt vicerector Ken Haenen, promotor van dit eredoctoraat.

De Canadese prof. dr. Greta Cummings is een gerenommeerd verpleegkundige en internationaal pionier in onderzoek naar leiderschap in de zorg. Ze is de grondlegger van het CLEAR Outcomes-onderzoeksprogramma, waarmee ze systematisch onderzocht hoe leiderschap in gezondheidszorgorganisaties een verschil kan maken voor patiënten en voor medewerkers, teams en de organisatie. Greta Cummings toonde namelijk aan dat ziekenhuizen waar leidinggevenden inzetten op vertrouwen, samenwerken en sterke relaties, vaak beter scoren op patiëntuitkomsten dan ziekenhuizen met een meer afstandelijke of puur taakgerichte aanpak. Goed leiderschap beïnvloedt dus niet alleen de werksfeer maar ook de kwaliteit van zorg. 

Leiderschap in zorg

“Het onderzoek van Greta Cummings heeft een indrukwekkende en blijvende bijdrage geleverd in de organisatie van de gezondheidszorg. Met dit eredoctoraat vanuit de faculteit Geneeskunde en Levenswetenschappen, erkennen wij de uitzonderlijke verdiensten van prof. dr. Cummings en willen we ook het belang van verpleegkunde en leiderschap in de gezondheidszorg onderstrepen. Een domein waarin UHasselt een vooruitstrevende positie inneemt”, zeggen promotoren prof. dr. Ellen Vlaeyen en prof. dr. Johan Hellings. 

De Ierse professor Laura Lundy is een internationaal erkend experte op het gebied van kinderrechten en, in het bijzonder, kinderparticipatie. Ze ontwikkelde het Lundy Model on Child Participation, gebaseerd op artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag: het recht van kinderen om gehoord te worden in beslissingen die hen aanbelangen. Dit model geeft kinderen de ruimte en ondersteuning om hun mening te uiten en zorgt ervoor dat volwassenen daadwerkelijk moeten luisteren. Onder meer de Europese Commissie, UNICEF, de Verenigde Naties, tal van nationale overheden en de Vlaamse Kinderrechtencommissaris gebruiken het Lundy model om kinderen en jongeren te betrekken bij beleidvorming en hen echt invloed te laten hebben op beslissingen.

Kinderrechten écht laten tellen

Met haar onderzoek en maatschappelijke engagement heeft Lundy het debat over kinderrechten fundamenteel verdiept. Ze laat zien dat participatie geen symbolisch gebaar mag zijn, maar een recht dat ernstig genomen moet worden. Haar werk dwingt volwassenen, beleidsmakers en instellingen om anders te kijken naar kinderen: niet enkel als kwetsbare personen die bescherming nodig hebben, maar ook als burgers met eigen inzichten, ervaringen en rechten.
“Het werk van Laura Lundy toont dat kinderrechten pas écht tellen wanneer kinderen ze ook kunnen uitoefenen. Ze slaat hiermee de brug tussen abstracte kinderrechten op papier en kinderrechten in het echte leven en maakt zo dagelijks een verschil voor kinderen en jongeren wereldwijd. Dit eredoctoraat erkent niet alleen haar academische verdiensten, maar ook haar uitzonderlijke bijdrage aan een samenleving waarin kinderen en jongeren daadwerkelijk mee vorm kunnen geven aan beslissingen die hun leven bepalen”, zeggen promotoren prof. dr. Charlotte Declerck en em. prof. dr. Eric Lancksweerdt. 

Steve Hodges is een internationaal erkend Brits expert in mensgerichte interactieve technologie, embedded systemen en physical computing. Hij is een van de drijvende krachten achter de BBC micro:bit, een klein programmeerbaar bordje waarmee kinderen leren om digitale technologie niet alleen te gebruiken, maar ook zelf te maken, te verbinden en vorm te geven. Wereldwijd maakten al zo’n 66 miljoen jongeren uit 85 landen gebruik van de micro:bit, die ook in Vlaanderen nog vaak wordt ingezet tijdens STEM-workshops. Hodges leidde ook een internationaal onderzoeksprogramma rond SenseCam, een draagbare camera die automatisch beelden vastlegt doorheen de dag. Die technologie hielp mensen met geheugenproblemen om momenten, plaatsen en personen opnieuw op te roepen, en kreeg een permanente plaats in het Science Museum in Londen.

Mensgericht

“Het werk van Steve Hodges toont op uitzonderlijke wijze hoe digitale technologie ontworpen kan worden vanuit menselijke noden”, zeggen promotoren prof. dr. Raf Ramakers en prof. dr. Gustavo Rovelo Ruiz van de vakgroep Informatica van de faculteit Wetenschappen. “Zijn loopbaan, onder meer gedurende twintig jaar bij Microsoft Research, is een sprekend voorbeeld van hoe digitale systemen, in hardware én software, het dagelijkse leven van gebruikers kunnen ondersteunen. Hij bouwde niet alleen baanbrekende prototypes, maar hielp ook technologie, platformen en producten realiseren die hun weg vonden naar onderwijs, onderzoek, bedrijven en samenleving.”

De Nederlandse universiteitshoogleraar José Van Dijck is een internationaal erkende experte op het vlak van mediatheorie, sociale media, digitale samenleving, platformisering en digitale infrastructuur. Met invloedrijke boeken als The Culture of Connectivity en The Platform Society toonde ze hoe sociale media en digitale platformen veel meer zijn dan neutrale technologieën: ze bepalen mee welke informatie we zien, hoe we communiceren en hoe publieke diensten worden georganiseerd. Haar onderzoek bracht baanbrekende inzichten in de impact van platformbedrijven op sectoren zoals onderwijs, gezondheidszorg, mobiliteit, journalistiek en openbaar bestuur.

Europese soevereiniteit

Vandaag behoort Van Dijck tot de meest invloedrijke stemmen in het Europese debat over digitale soevereiniteit: de vraag hoe Europa minder afhankelijk kan worden van buitenlandse technologieplatformen en meer controle kan behouden over zijn digitale infrastructuur. Die discussie raakt niet alleen overheden en bedrijven, maar ook universiteiten, scholen, ziekenhuizen, media en burgers. “Het onderzoek van José van Dijck leverde al een grote bijdrage aan de sociale en humane wetenschappen. Niet voor niets ontving ze in 2021 de Spinozaprijs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), de hoogste wetenschappelijke onderscheiding in Nederland. De civic impact die ze met haar werk creëert is bovendien van grote waarde. We zijn dan ook erg blij om José van Dijck als eredoctor aan onze School voor Sociale Wetenschappen te mogen verwelkomen, want het urgente maatschappelijke debat over verantwoorde digitalisering en de sociaal-ethische aspecten van algoritmische technologie staat ook in ons onderwijs en onderzoek heel centraal”, zegt promotor prof. dr. Jo Pierson.