Vrouwelijke wetenschappers moeten tot tien weken langer wachten op publicatie dan mannen
Wetenschappelijke artikelen van vrouwelijke onderzoekers doen er tot 10 weken langer over om geaccepteerd te raken in tijdschriften dan publicaties van mannelijke onderzoekers. Dat blijkt uit een grootschalige analyse van meer dan 6.000 wetenschappelijke artikelen tussen 1963 en 2024. “Wetenschap is een erg competitieve omgeving, je moet publiceren om hogerop te raken in je carrière. Dan is deze genderkloof met 10 weken extra wachttijd echt wel een probleem”, zegt prof. dr. Stephan Bruns.
Genderkloof in publicatie
In het onderzoek, dat gepubliceerd is in het tijdschrift European Economic Review, analyseerden de auteurs de tijd tussen het indienen van een wetenschappelijk artikel in een tijdschrift en de publicatie ervan. Ze vergeleken in totaal meer dan 3.000 publicaties binnen de economische wetenschappen en nog zo’n 3.000 artikelen binnen de sociale en politieke wetenschappen, allen gepubliceerd tussen 1963 en 2024. Om gepubliceerd te worden, moet een artikel eerst interessant genoeg gevonden worden door een wetenschappelijk tijdschrift, daarna gaat het naar onderzoekers wereldwijd voor peer review en volgen er mogelijk herwerkingen.
Tot tien weken wachttijd
Uit de analyse van deze grote set aan data blijkt dat publicaties van vrouwelijke wetenschappers in gemengde teams, gemiddeld 9 procent langer tijd nodig hebben om geaccepteerd te worden. Omgerekend betekent dat een extra wachttijd van een vijf tot zes weken. “En wanneer vrouwelijke onderzoekers alleen publiceren, of uitsluitend in een team met andere vrouwen, is het verschil nog groter. Hun artikelen doen er gemiddeld 20 procent langer over om gepubliceerd te raken, wat neerkomt op ongeveer tien weken extra wachttijd in vergelijking met mannelijke solo-auteurs of teams met enkel mannelijke wetenschappers”, zegt prof. dr. Stephan Bruns van het Centrum voor Milieukunde UHasselt, die onderzoek doet naar hoe wetenschappelijk onderzoek tot stand komt.
Oorzaak niet eenduidig
Een eenduidige oorzaak van deze genderkloof in publicatietijd, is volgens de onderzoekers moeilijk aan te wijzen. “In het algemeen zien we dat de genderkloof kleiner wordt naarmate er meer vrouwelijke onderzoekers actief zijn in het onderzoeksveld, maar tegelijk blijft het effect sterk domeinspecifiek. Zo moeten vrouwelijke onderzoekers in domeinen zoals financiën en economische groei, gemiddeld langer wachten op hun publicatie dan in het domein macro-economie”, zegt Stephan Bruns. “Dat verschil kan liggen aan uiteenlopende sociale normen tussen onderzoeksvelden. Het gaat daarbij om informele regels over verwacht gedrag, die ook kunnen zorgen voor vooroordelen tegenover vrouwelijke onderzoekers.”
De onderzoekers achten het minder waarschijnlijk dat de langere publicatietijd te wijten is aan het gedrag van vrouwelijke onderzoekers zelf, zoals het opnemen van meer extra verantwoordelijkheden in het huishouden of in de zorg voor kinderen. Want als dat wel het geval zou zijn, zou dat betekenen dat vrouwelijke onderzoekers in het ene domein zich anders gedragen dan in een ander, en dat is weinig aannemelijk stellen de onderzoekers.
Geen kwaliteitsverschil
Binnen het onderzoek is er ook gekeken of het kan liggen aan een mogelijk kwaliteitsverschil, namelijk of onderzoek van vrouwelijke wetenschappers van lagere kwaliteit is dan dat van mannen. Maar ook die theorie blijkt niet te kloppen, want onderzoek van vrouwen wordt meer geciteerd dan onderzoek van mannen, dus dat lijkt te betekenen dat het onderzoek van vrouwelijke wetenschappers net als waardevoller wordt beschouwd.
Ook de rol van de editor, de eindverantwoordelijke van het tijdschrift, werd onderzocht, maar ook dit biedt geen sluitende verklaring voor de vastgestelde genderkloof. Hoewel er in het algemeen meer mannelijke dan vrouwelijke editors zijn, blijven de verschillen in publicatietijd bestaan, ook bij tijdschriften met een hoger aandeel vrouwelijke editors. Opvallend detail hierbij: het doorloopproces, of het nu om artikelen van vrouwelijke of mannelijke onderzoekers gaat, verloopt sneller bij vrouwelijke editors dan bij mannen.
Meer bewustwording
“Met onze data-analyse is één oorzaak dus moeilijk te bepalen. Daarvoor moet er op andere manieren dieper onderzoek gedaan worden, maar het is vooral belangrijk dat er bewustwording hierover is. Want in een academische wereld waar publicaties doorslaggevend zijn voor aanstellingen, promoties en financiering, is deze genderkloof met langere doorlooptijd niet zonder gevolgen. Dit zet vrouwelijke wetenschappers op achterstand in een bijzonder competitieve omgeving. Hopelijk kunnen deze inzichten dan ook helpen om het systeem eerlijker te maken voor vrouwelijk wetenschappers”, besluit Stephan Bruns.