UHasselt-project Solar Cookers for All wint Science Pitch DOCVILLE en krijgt eigen wetenschappelijke documentaire
Het UHasselt-onderzoeksproject Solar Cookers for All heeft de Science Pitch van het Documentaire Film Festival DOCVILLE gewonnen. Dankzij die overwinning wordt het onderzoek nu vertaald naar een wetenschappelijke documentaire die in wereldpremière gaat op DOCVILLE 2027 en nadien te zien is op internationale filmfestivals en Canvas. Met Solar Cookers for All (Sc4all) ontwikkelen onderzoekers en studenten van UHasselt en de Universiteit van Lubumbashi (DR Congo) betaalbare en duurzame kooktoestellen op zonne-energie. “Een hele eer om ons onderzoek op deze manier in de kijker te kunnen zetten”, zegt het team achter Sc4all.
Voor het vierde jaar op rij organiseerde DOCVILLE, het grootste en belangrijkste documentaire filmfestival van België, de Science Pitch. Een wedstrijd waarbij onderzoekers en filmmakers de kans krijgen om wetenschappelijk onderzoek te vertalen naar een documentaire. Uit inzendingen van alle vijf Vlaamse universiteiten werden er twee projecten geselecteerd die elk een budget van minstens 40.000€ krijgen om een documentaire te maken. Eén van de twee geselecteerde projecten is Solar Cookers for All, een samenwerking tussen UHasselt en de Universiteit van Lubumbashi die wordt ondersteund door VLIR-UOS.
Duurzame zonnekokers
In de Democratische Republiek Congo gebruikt 90 procent van alle huishoudens houtskool om te koken, wat zorgt voor grootschalige ontbossing in het land en voor vele gezondheidsproblemen. Tegelijk beperkt het vooral ook de kansen van vrouwen en meisjes, omdat zij traditioneel verantwoordelijk zijn voor het koken en hierdoor het hardst getroffen worden. Als alternatief voor houtskool ontwikkelt Sc4all gebruiksvriendelijke en circulaire zonnekokers, gemaakt uit lokaal beschikbare en vaak gerecycleerde materialen, waarmee je voedsel kan verwarmen aan de hand van reflecterende panelen die het zonlicht weerkaatsen. “Met een zonnekoker gebruik je rechtstreeks de energie van de zon. Duurzaam en efficiënt. Maar de commerciële zonnekokers die vandaag op de markt zijn, kosten al snel honderden euro’s en zijn daardoor niet toegankelijk voor lokale gemeenschappen in landen zoals DR Congo. ”, zegt dr. Aslihan Babayigit, Sc4all teamlid en trekker achter de deelname aan Science Pitch.
Reflecterende chipszakken
Binnen Sc4all ontwikkelen en testen onderzoekers en studenten uit verschillende disciplines, gaande van ingenieurswetenschappen en fysica tot datawetenschappen, rechten en bedrijfseconomie, prototypes van zonnekokers. Zo ontwikkelden ze een zonnekoker bestaande uit de reflecterende binnenkant van chipszakken. “Onze zonnekoker kost slechts een tiental euro’s en blijkt bijna even goed te werken als een commerciële zonnekoker. Zo duurde het met ons toestel slechts 5 minuten langer om water aan de kook te krijgen”, zeggen studenten fysica Daan Ottevaere en Maiko Meyers. Dankzij een recent goedgekeurd VLIR-UOS TEAM-project kan Sc4all de komende vijf jaar ook verder worden uitgebouwd. Daarbij onderzoeken de partners ook hoe zonnekokers lokaal geproduceerd en verspreid kunnen worden. Hiervoor wordt er nauw samengewerkt met lokale partners en de gemeenschap, om zo de kans te vergroten dat de zonnekokers ook effectief gebruikt zullen worden en duurzaam ingebed raken in de praktijk.
Veel meer dan het technische
Filmregisseur Laura Vandewynckel was meteen aangegrepen door het verhaal achter Sc4all. Samen met dr. Aslihan Babayigit greep ze de kans om een script voor een documentaire over het onderzoeksproject te schrijven en voor te stellen tijdens de Science Pitch.
“Sc4all gaat voor mij niet alleen over het technische luik: het effectief ontwerpen van een duurzaam, goedkoop toestel om de lokale gemeenschap te helpen. Het draait ook om ethische en interculturele aspecten, die heel wat relevante vragen oproepen”, zegt Laura Vandewynckel. “Koken is in dit project verbonden met thema’s als familie, genderrollen, arbeid, schaarste, kennis en machtsrelaties. Met deze documentaire wil ik tonen hoe wetenschap ontstaat in dialoog met de mensen voor wie ze bedoeld is. Want wie bepaalt wat werkt en wanneer is een ontwerp geslaagd? Wat betekent duurzaamheid als een technologie niet aansluit bij de gewoontes of behoeften van de mensen voor wie ze bedoeld is? En hoe kan samenwerking werkelijk wederkerig worden wanneer ze plaatsvindt binnen de historische verhouding tussen België en Congo, een voormalig koloniserend land en zijn oude kolonie. Dat wil ik tonen in deze documentaire.”
De eerste opnames voor de documentaire lopen al volop. Begin juli vertrekt een delegatie van Sc4all samen met de filmcrew naar Lubumbashi. De documentaire met als werktitel ‘La recette de l’écoute’ zal in première gaan op DOCVILLE 2027.