Van modderweide tot festivalzone: presesverkiezingen als immaterieel erfgoed

Beginjaren

Om te begrijpen waarom de presesverkiezingen in Diepenbeek zo’n eigen karakter hebben, moeten we terug naar 1973: het eerste academiejaar van het Limburgs Universitair Centrum (L.U.C.), de voorloper van de UHasselt. Er was toen één overkoepelende studentenvereniging: Miezerik. De campus was klein, het studentenleven nog kleinschalig en persoonlijk. Oud-leden herinneren zich hoe kandidaten campagne voerden zonder sociale media: affiches ophangen, studenten aanspreken “in de wandelgangen”, zichtbaar zijn op de juiste momenten. Fuiven waren er ook, maar op een heel ander niveau dan vandaag: theedansants (TD’s) voor een beperkt publiek, vaak niet meer dan een honderdtal aanwezigen. Die schaal maakte het overzichtelijk, maar tegelijk voel je in de verhalen dat er al iets werd opgebouwd: een campuscultuur die nog moest groeien, maar wel al wist dat samen feesten óók samenhorigheid creëert.

'Echte' verkiezingen

Met de groei van de universiteit kwamen er meer studentenverenigingen bij. En waar een preses vroeger vaak gewoon 'aangeduid' werd binnen een presidium, ontstond vanaf het einde van de jaren tachtig steeds vaker een echte strijd om stemmen. Alumni plaatsen een belangrijk kantelmoment rond 1989, wanneer bij Hermes twee kandidaten elkaar beginnen te overtroeven met gratis drank en eten om studenten te overtuigen. De toon was gezet: preses worden was voortaan niet alleen een functie, maar ook een campagne. En campagnes werden… creatief. Van stunts op de agora tot absurde uitdagingen, van rondrijden langs koten tot acties die vandaag vooral als legende klinken. Het hoorde allemaal bij een tijd waarin studentikoos ook een beetje ongeremd betekende. Stemmen gebeurde met potlood en papier; de briefjes werden nadien zelfs verbrand, met de assen als vreemde trofee voor de winnaar.

Modder, moerassen en een verplaatste weide

De plek waar je feest, wordt deel van het verhaal. Tot de eeuwwisseling vonden de presesverkiezingen een tijdlang plaats op het veld van een boer aan de overkant van de Ginderoverstraat - door sommigen herinnerd als 'de Diepenbeekse moerassen', omdat het er modderig aan toeging. Toen de huurprijs plots de hoogte in ging, kwam het tot een conflict dat zelfs eindigde met een omgeploegd veld. Het resultaat: de verkiezingen verhuisden terug naar het (oude) voetbalterrein tegenover het hoofdgebouw, waar ze vandaag nog altijd plaatsvinden. 

Volle tenten en het 'Woodstock-gevoel'

In de jaren 2000 groeiden de presesverkiezingen uit tot een regionale trekpleister. Alumni spreken vaak over 'de vettigste jaren', met drukte die ook studenten van buiten Limburg aantrok. Optredens van bekende namen werden een hoogtepunt, met 2011 als legendarisch jaar: de Vengaboys op de presesverkiezingen, een overvolle tent, duizenden mensen op en rond de weide. Die periode wordt door sommigen omschreven als 'Woodstock' in Diepenbeek: modder, geïmproviseerde oplossingen, een sfeer van alles-kan-en-mag. Maar dat beeld heeft ook een schaduwkant. Hoe groter het evenement, hoe groter de risico’s en hoe zichtbaarder de overlast voor de buurt.

Professionaliteit als keerpunt

Rond 2011-2016 verandert er veel. Niet alleen door de groei en de klachten over overlast, maar ook door een breder besef dat grote events professioneel georganiseerd moeten worden. In 2011 loopt de discussie over tentfuiven zelfs uit op een betoging, waarbij studenten de straat op trekken om hun stem te laten horen. Daarna komt er een duidelijk afsprakenkader: einduren, geluidsnormen, meetapparatuur, feestbegeleiders, meer aanwezigheid van politie en betere infrastructuur. In plaats van elke week een nieuwe tent die weer afgebroken en opgebouwd wordt, groeit het evenement naar een vaste, goed uitgeruste festivalzone met paden, houtschilfers, toegangspoorten en sanitaire voorzieningen. Het resultaat is opvallend: minder incidenten, minder klachten, en tegelijk blijft de kern overeind. Nog altijd draait het om studentenverenigingen die zich tonen, om samen feesten, om stemmen winnen en om leiderschap opnemen.

De Luca-stand: 'feest met verstand' 

Een opvallend nieuw element is de Luca-stand: een herkenbaar punt op de feestweide waar veilig feesten centraal staat. De stand werd genoemd naar Luca Pignatelli, een UHasselt-student die in 2024 na een feestnacht overleed, en vertrekt vanuit een eenvoudige boodschap: plezier maken kan en mag, maar liefst met gezond verstand. Studenten kunnen er terecht voor praktische ondersteuning (zoals gratis oordopjes), materiaal en info rond verantwoord alcoholgebruik (met o.a. alcoholtesters) en seksuele gezondheid (zoals condooms). Ook wie iets wil melden rond grensoverschrijdend gedrag, vindt hier een laagdrempelig aanspreekpunt: de stand wordt bemand door studenten die hiervoor een specifieke opleiding kregen. Zo krijgt de presesweide naast feest ook een duidelijke zorgkant.

Méér dan nostalgie

Presesverkiezingen vertellen iets fundamenteels over een universiteit: hoe een gemeenschap zichzelf organiseert, welke rituelen ze belangrijk vindt, en hoe tradities zich aanpassen aan nieuwe tijden. Ze tonen ook hoe UHasselt als instelling mee evolueerde: van een prille campus in 1973 tot een universiteit die vandaag verantwoordelijkheid opneemt voor een groot evenement met duizenden bezoekers.
En misschien is dat wel de mooiste les: tradities blijven niet bestaan omdat ze 'altijd al zo waren', maar omdat elke nieuwe generatie die er de schouders onder zet ze opnieuw betekenis geeft.

Heb jij nog herinneringen?

Werk(te) jij mee aan presidentsverkiezingen? Heb je nog affiches, foto’s, bandjes, draaiboeken of straffe verhalen uit jouw periode? Laat het ons weten. Zulke stukken en getuigenissen maken het mogelijk om dit campusverhaal ook later nog te vertellen - niet als één grote mythe, maar als een rijk mozaïek van studenten, verenigingen en momenten die UHasselt mee gevormd hebben.