Stress

Een beetje spanning voor een examen is normaal, en kan je zelfs scherper maken. Op deze pagina vind je hoe je stress herkent en in balans houdt, zodat je kalmer en met meer vertrouwen aan je studie werkt.

Bekijk de inhoud van deze pagina
Wat is stress? Symptomen van stress Hoe kan je stress verminderen? Last van piekergedachten? Hoe hiermee verder?

Wat is stress?

Stress is een natuurlijke reactie op een veranderende of uitdagende situatie.
Een bepaalde mate van stress is onvermijdelijk en niet altijd negatief. Stress kan je bijvoorbeeld snel laten reageren en beter doen presteren.

Iedereen heeft af en toe stress, bijvoorbeeld op de eerste dag van een nieuw academiejaar, tijdens een examen, of als je op vakantie vertrekt. Dat is normaal.
Als de spannende situatie voorbij is, verdwijnt de stress weer vanzelf.

Soms wordt de stress te hoog. Dat kan door een héél stresserende gebeurtenis, een opeenstapeling van stressoren, of een stresssituatie die zich vaak herhaalt of lang aanhoudt.
Dan blijft je stressniveau langdurig te hoog en is het niet meer gezond. Je lichaam heeft dan moeite om te herstellen.
Dit noemt men chronische stress.
Stress is dus nuttig en normaal, op voorwaarde dat er na een stresserende periode ook een periode van rust komt. Zo kan het lichaam zich herstellen en weer in evenwicht komen.

Symptomen van stress

Als je plotse stress ervaart, spannen je spieren zich op. Je gaat oppervlakkiger ademen, je hart gaat bonzen, je handen worden koud of nat, je kan minder helder denken … 
Dat is een normale reactie van je lichaam en je hersenen op stress. Na de stresserende situatie, herstelt je lichaam zich. Je lichaam en je brein komen opnieuw in balans.

Door langdurige - chronische - stress, kunnen je lichaam en je brein zich niet herstellen. Je kan dan lichamelijke en mentale klachten krijgen, bijvoorbeeld:

  • vermoeidheid
  • vergeetachtigheid en/of black-out
  • hoofdpijn
  • maag- en/of darmklachten
  • nek- en/of rugklachten
  • hartkloppingen
  • slecht slapen
  • prikkelbaar zijn (sneller boos zijn en huilen)
  • piekeren, overdenken
  • neerslachtigheid
  • snel geïrriteerd of gefrustreerd zijn
  • angst en/of boosheid

Door chronische stress dalen je impulsbeheersing en flexibiliteit, je kan minder goed keuzes maken, minder goed concentreren en minder goed prioriteiten stellen.

Hoe kan je stress verminderen?

Er is geen wondermiddel om al je stress weg te toveren. En zoals je hierboven hebt gelezen, is dat ook niet wenselijk.
Wel kan je een aantal dingen doen om de stress draaglijk te houden:

Pak de stressor aan

Wat veroorzaakt stress in jouw leven?
Ga eens na of je hier iets aan kan doen. Kan je de stressor uitschakelen, veranderen of vermijden? Doe dat dan.

Accepteer & relativeer

Is het niet mogelijk om de stressor aan te pakken?

Stop geen energie in ergernis. Probeer de situatie dan te accepteren. Plaats alles in een groter kader en tracht de stressor zo te relativeren

Stress is een deel van het leven, je kan stress nooit volledig vermijden.

Bouw herstelmomenten in

Zorg dat je lichaam en je hersenen regelmatig tot rust kunnen komen.

Neem bewust de tijd om dagelijks te ontspannen en plan extra herstelmomenten na een stressvolle periode.

  • Neem tijd voor relaxatie
    Maak tijd om tot rust te komen, om dingen te doen die je lichaam helpen ontspannen.
    Wat ontspant jouw lichaam?
    Denk bijvoorbeeld aan:
    - een bad nemen
    - een relaxatieoefening doen
    - aan mindfulness, yoga of meditatie doen
    - …

Wist je dat…
… je ademhaling verandert op stresserende momenten?
Je ademhaling wordt sneller en oppervlakkiger bij stress.
Neem daarom af en toe enkele minuten de tijd om je ademhaling bewust te vertragen. Hierdoor zal de spanning die je voelt, dalen.
- Leer meer over je ademhaling en stress (filmpje, 5’)
- Zo kan je ontspannen na een stresserende dag (infographic)
- Meer info en concrete oefeningen rond ontspanning en ademhaling vind je in de e-module faalangst (website)

Balanceer energiegevers en energienemers

Sommige dingen in je leven kosten energie (denk aan: ruzie, administratie, …), andere activiteiten geven je energie (afspreken met vrienden, sporten, …).
Voel jij je mentaal moe, heb je nergens nog zin in?
→ Dat kan een teken zijn dat er op dit moment te veel energienemers en te weinig energiegevers in je leven zijn.
Probeer meer energiegevers in te plannen. Enkele tips:
- Welke activiteit laadt jou mentaal helemaal op? Waarvan word je blij? 
→ Doe meer van deze activiteit, of neem ze weer op.
- Doe elke dag iets wat je leuk vindt, iets waarnaar je kan uitkijken.
- Durf neen te zeggen als men iets van je vraagt op een moment dat het jou niet past.
→ Zo zorg je ervoor dat je energiebalans in orde blijft.
- Meer info en voorbeelden van energiegevers en -nemers (website)
- Lijst voor jezelf eens op: wat kost je energie, wat geeft je energie - is de balans in evenwicht? (afbeelding)
- Zo maak je een overzicht van energiegevers en -nemers (filmpje, 5‘)

Maak een planning

Een planning zet alle taken die in je hoofd zitten, op papier. Dat creëert overzicht, voorspelbaarheid en een gevoel van controle.
Bovendien kan je zo ook je pauzes inplannen en zorg je voor voldoende energiegevers.

Neutraliseer gedachten die je stress bezorgen

Je kan niet (altijd) kiezen wat je denkt. Soms gaan er dingen om in je hoofd die je stress bezorgen. Dit noemen we niet-helpende gedachten.
→ Hoe kan je omgaan met deze niet-helpende gedachten die je stress verhogen?
- In de e-module faalangst leer je hoe je kan je omgaan met niet-helpende gedachten (e-module op website)

Last van piekergedachten?

De e-module piekeren (website) geeft je tips om met piekergedachten om te gaan.

  • Leef gezond
    Een gezonde levensstijl versterkt je draagkracht tijdens stresserende periodes.
    Enkele vuistregels voor een gezonde levensstijl:

Hoe hiermee verder?

Je las heel wat ideeën over het hanteren van stress. Maar hoe ga je hier nu verder mee aan de slag?

  • Schrijf de ideeën en tips op die jij wil uitproberen.
  • Kies één idee of tip uit om mee te beginnen.
  • Check onze e-module 'Zelfstudie & zelfsturing' en volg het stappenplan. Je  krijgt er een heleboel concrete tips om jouw voornemens te doen slagen.

! Weet wel: gewoontes veranderen is niet makkelijk. Als je nieuwe dingen uitprobeert, zal je de eerste keer misschien geen effect voelen, of voel je de stress misschien net stijgen. Maar na een aantal pogingen zal je mogelijk merken dat het effect heeft, dat de stress daalt.

Wil je graag verder aan de slag rond stress?

Info voor

Opleidingen

universiteit Hasselt

Snel naar